<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0475"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 475 金刚经鎞</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 475 金刚经鎞</title> <author>明 廣伸述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">475</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经鎞</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，<persName>佛</persName>教电脑资讯库功德会提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:27"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0071a" n="0071a"/> <lb ed="X" n="0071a01"/> <lb ed="X" n="0071a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 475-A 金刚鎞序</cb:mulu><head>No. 475-A <lb ed="X" n="0071a03"/><lb ed="R039" n="0140a01"/> 金刚鎞序</head> <lb ed="X" n="0071a04"/> <lb ed="X" n="0071a05"/><lb ed="R039" n="0140a02"/><p xml:id="pX25p0071a0501">帝尧不可无虞舜。文王不可无孔子。道有所传故也。 <lb ed="X" n="0071a06"/><lb ed="R039" n="0140a03"/>迦葉不能无迦文。迦文不能无弥勒。亦道有所传故 <lb ed="X" n="0071a07"/><lb ed="R039" n="0140a04"/>也。是以道之不见于尧者。得闻于舜。不见于文者。得 <lb ed="X" n="0071a08"/><lb ed="R039" n="0140a05"/>闻于孔。而不悟于迦文者。得明于弥勒。乃有外弥勒 <lb ed="X" n="0071a09"/><lb ed="R039" n="0140a06"/>以明迦文。是犹却孔子而究文王。舍大舜以辨唐尧 <lb ed="X" n="0071a10"/><lb ed="R039" n="0140a07"/>矣。有是理乎。况迦文所演金刚一经。最为微妙不可 <lb ed="X" n="0071a11"/><lb ed="R039" n="0140a08"/>思议。登地大圣。犹然难之。而求明于弥勒。博地凡夫。 <lb ed="X" n="0071a12"/><lb ed="R039" n="0140a09"/>何乃叛其说。任<anchor xml:id="nkr_note_add_0071a1201" n="0071a1201"/><anchor xml:id="beg0071a1201" n="0071a1201"/>己<anchor xml:id="end0071a1201"/>见以为之解耶。辞愈新而義愈匿。 <lb ed="X" n="0071a13"/><lb ed="R039" n="0140a10"/>文弥彩而旨弥昏。鬥诤竞起。壇帜横兴。末法之弊极 <lb ed="X" n="0071a14"/><lb ed="R039" n="0140a11"/>矣。</p><p xml:id="pX25p0071a1402" cb:place="inline">雲栖空大师。远穷大藏。深究微言。反复诸家。博综 <lb ed="X" n="0071a15"/><lb ed="R039" n="0140a12"/>群典。依彼本论。求通弥勒之偈。复循弥勒。用达迦文 <lb ed="X" n="0071a16"/><lb ed="R039" n="0140a13"/>之经。取其意以解文。引其言而证解。辞不欲华。恐翳 <lb ed="X" n="0071a17"/><lb ed="R039" n="0140a14"/>理也。言不欲多。恐惮繁也。科不欲细。恐间隔其文势 <lb ed="X" n="0071a18"/><lb ed="R039" n="0140a15"/>也。庶天下後世。知弥勒之偈。不异于迦文之经。空师 <lb ed="X" n="0071a19"/><lb ed="R039" n="0140a16"/>之解。尽由于弥勒之偈。由解以知偈。因偈以知经。则 <lb ed="X" n="0071a20"/><lb ed="R039" n="0140a17"/>後之不明于迦文者。得明于弥勒。得明于弥勒者。乃 <lb ed="X" n="0071a21"/><lb ed="R039" n="0140a18"/>所以善明于迦文也。失其意者。非此解。非非空师。得 <lb ed="X" n="0071a22"/><lb ed="R039" n="0140b01"/>其意者。是此解。是是弥勒也。於戏。古今註金刚者。无 <lb ed="X" n="0071a23"/><lb ed="R039" n="0140b02"/>虑千百函。独我雲栖大师摸象一记。实得慈氏不传 <lb ed="X" n="0071a24"/><lb ed="R039" n="0140b03"/>之秘。而空师即法门龙象。亲承提命。俾註斯经。会渊 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0071b" n="0071b"/> <lb ed="X" n="0071b01"/><lb ed="R039" n="0140b04"/>匠既倾。亡羊多歧。廣揞忝附禅诵之末。往来从臾。空 <lb ed="X" n="0071b02"/><lb ed="R039" n="0140b05"/>师因之钩玄纂要。搉一删繁。集诸家之大成。補摸象 <lb ed="X" n="0071b03"/><lb ed="R039" n="0140b06"/>之未备。心灯相照。如印印泥。然後知迦文同弥勒。同 <lb ed="X" n="0071b04"/><lb ed="R039" n="0140b07"/>百千诸<persName>佛</persName>。言中之意。与夫言之所不能尽。意之所不 <lb ed="X" n="0071b05"/><lb ed="R039" n="0140b08"/>能致者。无不咸归于大同。近可证之于雲栖。远可证 <lb ed="X" n="0071b06"/><lb ed="R039" n="0140b09"/>之于兜率。述者之旨。岂徒尔哉。</p> <lb ed="X" n="0071b07"/><lb ed="R039" n="0140b10"/><p xml:id="pX25p0071b0701">万历戊午秋日虎林洪瞻祖廣揞撰</p></cb:div> <lb ed="X" n="0071b08"/> <lb ed="X" n="0071b09"/> <lb ed="X" n="0071b10"/> <lb ed="X" n="0071b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚般若波罗蜜经鎞</cb:mulu> <lb ed="X" n="0071b12"/><cb:docNumber>No. 475</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0071b13"/><lb ed="R039" n="0141a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经鎞卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0071b14"/> <lb ed="X" n="0071b15"/><lb ed="R039" n="0141a02"/><byline cb:type="author">古杭雲栖弟子 廣伸 述</byline> <lb ed="X" n="0071b16"/><lb ed="R039" n="0141a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0071b1601">△将释此经总分为三。初题目。二译人。三本文。</p> <lb ed="X" n="0071b17"/><lb ed="R039" n="0141a04"/><p xml:id="pX25p0071b1701">初题目。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0071b18"/><lb ed="R039" n="0141a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0071b1801">金刚般若波罗蜜经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0071b19"/><lb ed="R039" n="0141a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0071b1901">金刚者。金中之刚。最坚至利。五金莫及。天帝所有 <lb ed="X" n="0071b20"/><lb ed="R039" n="0141a07"/>之宝。力士所持之杵也。般若者。众生之心。而有实 <lb ed="X" n="0071b21"/><lb ed="R039" n="0141a08"/>相观照之殊。实相者。心本无相。以远離虚妄。真实 <lb ed="X" n="0071b22"/><lb ed="R039" n="0141a09"/>有体。不可破壞。无相之相。强名实相。所谓本来面 <lb ed="X" n="0071b23"/><lb ed="R039" n="0141a10"/>目是也。观照者。心本非照。以远離分别。真明皎然。 <lb ed="X" n="0071b24"/><lb ed="R039" n="0141a11"/>妍醜自现。无照之照。强名观照。所谓照本来面目 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0071c" n="0071c"/> <lb ed="X" n="0071c01"/><lb ed="R039" n="0141a12"/>是也。喩如珠体珠光。从体发光。光还照体。体用交 <lb ed="X" n="0071c02"/><lb ed="R039" n="0141a13"/>辉。不一不异。波罗蜜者。云彼岸到。谓到真空实际 <lb ed="X" n="0071c03"/><lb ed="R039" n="0141a14"/>之彼岸也。金刚般若者。般若如金刚也。盖言观照 <lb ed="X" n="0071c04"/><lb ed="R039" n="0141a15"/>之用。全依实相体起。体既坚利。用亦坚利。坚故不 <lb ed="X" n="0071c05"/><lb ed="R039" n="0141a16"/>为一切所壞。利故能壞一切。犹如金刚。莫可婴锋。 <lb ed="X" n="0071c06"/><lb ed="R039" n="0141a17"/>是故触有有壞。触空空败。触著中道。粉齑烂碎。无 <lb ed="X" n="0071c07"/><lb ed="R039" n="0141a18"/>明结业。拟之则当下冰消。生死涅槃。触处则随锋 <lb ed="X" n="0071c08"/><lb ed="R039" n="0141b01"/>瓦解。是名金刚般若。</p><p xml:id="pX25p0071c0809" cb:place="inline">而曰金刚般若波罗蜜者。即 <lb ed="X" n="0071c09"/><lb ed="R039" n="0141b02"/>此般若。壞迷悟圣凡之此岸。到非迷非悟廓然无 <lb ed="X" n="0071c10"/><lb ed="R039" n="0141b03"/>圣之彼岸。壞空有中道之此岸。到非空非有中亦 <lb ed="X" n="0071c11"/><lb ed="R039" n="0141b04"/>不安之彼岸。壞生死涅槃之此岸。到生死涅槃如 <lb ed="X" n="0071c12"/><lb ed="R039" n="0141b05"/>梦･众生本来成<persName>佛</persName>･诸法如義之彼岸。如经谓般若 <lb ed="X" n="0071c13"/><lb ed="R039" n="0141b06"/>波罗蜜。远有所離。远有所到是也。然即此即彼。非 <lb ed="X" n="0071c14"/><lb ed="R039" n="0141b07"/>離此有彼。即離即到。非離後有到也。其说到者。从 <lb ed="X" n="0071c15"/><lb ed="R039" n="0141b08"/>毕竟空中。建立一切言说。正说之时。非有说。非无 <lb ed="X" n="0071c16"/><lb ed="R039" n="0141b09"/>说。非可说。非不可说。无有定法可说。如尊者不见 <lb ed="X" n="0071c17"/><lb ed="R039" n="0141b10"/>一法。名为转教。<persName>如来</persName>不说一法。名为转轮是也。其 <lb ed="X" n="0071c18"/><lb ed="R039" n="0141b11"/>用到者。于绝思议内。得心应手。左右逢源。提得便 <lb ed="X" n="0071c19"/><lb ed="R039" n="0141b12"/>行。不存轨则。如德山用捧。临济行拳。道吾舞笏。石 <lb ed="X" n="0071c20"/><lb ed="R039" n="0141b13"/>巩张弓是也。说不到。不可以为教。用不到。不可以 <lb ed="X" n="0071c21"/><lb ed="R039" n="0141b14"/>为宗。说用虽殊。总之一柄金刚王宝剑。如永嘉云。 <lb ed="X" n="0071c22"/><lb ed="R039" n="0141b15"/>大丈夫。秉慧剑。般若锋兮金刚<g ref="#CB08504">焰</g>。非但空摧外道 <lb ed="X" n="0071c23"/><lb ed="R039" n="0141b16"/>心。早曾落却天魔胆。故名金刚般若波罗蜜。</p><p xml:id="pX25p0071c2318" cb:place="inline">良以 <lb ed="X" n="0071c24"/><lb ed="R039" n="0141b17"/>即今方寸心中。金刚正眼。人人本具。各各不无。从 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0072a" n="0072a"/> <lb ed="X" n="0072a01"/><lb ed="R039" n="0141b18"/>本<anchor xml:id="nkr_note_add_0072a0101" n="0072a0101"/><anchor xml:id="beg0072a0101" n="0072a0101"/>已<anchor xml:id="end0072a0101"/>来。離言说相。離名字相。離心缘相。非能離。非 <lb ed="X" n="0072a02"/><lb ed="R039" n="0142a01"/>所離。性本離故。性既本離。離亦不立。離既不立。一 <lb ed="X" n="0072a03"/><lb ed="R039" n="0142a02"/>切浑融。一切既融。则无一法可遣可立。亦无一法 <lb ed="X" n="0072a04"/><lb ed="R039" n="0142a03"/>可住可得矣。孰此孰彼。孰離孰到。孰可壞孰不可 <lb ed="X" n="0072a05"/><lb ed="R039" n="0142a04"/>壞。繁兴大用。擧必全真。百草头边。光明烁烁。奈何 <lb ed="X" n="0072a06"/><lb ed="R039" n="0142a05"/>本起无明。为<anchor xml:id="nkr_note_add_0072a0601" n="0072a0601"/><anchor xml:id="beg0072a0601" n="0072a0601"/>己<anchor xml:id="end0072a0601"/>主宰。凡所施为。动成窠臼。甘心苦 <lb ed="X" n="0072a07"/><lb ed="R039" n="0142a06"/>趣。与溺志偏乘者。置之无论。即备修万行。廣度群 <lb ed="X" n="0072a08"/><lb ed="R039" n="0142a07"/>迷。期以疾证菩提。而有生可度。有行可修。有法可 <lb ed="X" n="0072a09"/><lb ed="R039" n="0142a08"/>得。其于无住无得之本真。盖不啻千里万里矣。是 <lb ed="X" n="0072a10"/><lb ed="R039" n="0142a09"/>以此经彻底掀翻。和盘托转。一味鞭挞妄情。直下 <lb ed="X" n="0072a11"/><lb ed="R039" n="0142a10"/>如迅雷杲日。古镜太阿。无梦不惊。无幽不烛。无微 <lb ed="X" n="0072a12"/><lb ed="R039" n="0142a11"/>不照。无物不摧。直使法法皆无所得。头头始是家 <lb ed="X" n="0072a13"/><lb ed="R039" n="0142a12"/>珍。而本来淸净之体显矣。</p><p xml:id="pX25p0072a1311" cb:place="inline">至此。则何期自性。本自 <lb ed="X" n="0072a14"/><lb ed="R039" n="0142a13"/>淸净。何期自性。本自具足。彼此離到者。可得而名 <lb ed="X" n="0072a15"/><lb ed="R039" n="0142a14"/>言之哉。展鹫峰无作之機。启少室不传之妙。不归 <lb ed="X" n="0072a16"/><lb ed="R039" n="0142a15"/>此经。将谁归乎。黄梅般若。良有以也。</p><p xml:id="pX25p0072a1615" cb:place="inline">经者。常義･法 <lb ed="X" n="0072a17"/><lb ed="R039" n="0142a16"/>義。日可令冷。月可令热。众魔无能壞此真说。是之 <lb ed="X" n="0072a18"/><lb ed="R039" n="0142a17"/>谓常。<persName>佛</persName>从此生。法从此出。万德楷模。众生轨则。是 <lb ed="X" n="0072a19"/><lb ed="R039" n="0142a18"/>之谓法。愿以此常法之古教为明镜。照见自心。即 <lb ed="X" n="0072a20"/><lb ed="R039" n="0142b01"/>以此自心为智灯。烛经幽旨。庶幾乎昔日之在黄 <lb ed="X" n="0072a21"/><lb ed="R039" n="0142b02"/>梅鹫岭者。俨然今日于目前矣。有志于般若者。宜 <lb ed="X" n="0072a22"/><lb ed="R039" n="0142b03"/>尽心焉。</p><p xml:id="pX25p0072a2204" cb:place="inline">△二译人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0072a23"/><lb ed="R039" n="0142b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0072a2301">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0072a24"/><lb ed="R039" n="0142b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0072a2401">姚秦。代名。即後主姚兴。必曰姚者。拣非周之嬴秦。 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0072b" n="0072b"/> <lb ed="X" n="0072b01"/><lb ed="R039" n="0142b06"/>南北朝之符秦也。三藏法师者。以通三藏之德。模 <lb ed="X" n="0072b02"/><lb ed="R039" n="0142b07"/>笵众生也。鸠摩罗什者。具云鸠摩罗耆婆什。上五 <lb ed="X" n="0072b03"/><lb ed="R039" n="0142b08"/>字。此云童寿。什者。深善此方文字之什。华梵合擧。 <lb ed="X" n="0072b04"/><lb ed="R039" n="0142b09"/>称罗什也。译者。易梵成华也。周礼掌四方之语。各 <lb ed="X" n="0072b05"/><lb ed="R039" n="0142b10"/>有其官。北方曰译。今经自西来而云译者。以北方 <lb ed="X" n="0072b06"/><lb ed="R039" n="0142b11"/>之官。兼善西语。摩腾始至。遂称为译。今仍之也。按 <lb ed="X" n="0072b07"/><lb ed="R039" n="0142b12"/>师七岁。随母入寺。见铁钵试取加顶。俄念此钵甚 <lb ed="X" n="0072b08"/><lb ed="R039" n="0142b13"/>重。我何能擧。即不勝重。遂悟万法唯心。博学强记。 <lb ed="X" n="0072b09"/><lb ed="R039" n="0142b14"/>人莫能及。以童年高德。故云童寿。</p><p xml:id="pX25p0072b0914" cb:place="inline">後兴主请师入 <lb ed="X" n="0072b10"/><lb ed="R039" n="0142b15"/>关。奉为国师。师阅旧经。義多纰僻。不与梵本相应。 <lb ed="X" n="0072b11"/><lb ed="R039" n="0142b16"/>乃集沙门八百馀人。新译经论三百九十馀卷。幷 <lb ed="X" n="0072b12"/><lb ed="R039" n="0142b17"/>畅神源。发挥幽旨。师未终少日。集众谓曰。愿所宣 <lb ed="X" n="0072b13"/><lb ed="R039" n="0142b18"/>译。传之後世。咸共流通。今于众前。发诚实誓。若所 <lb ed="X" n="0072b14"/><lb ed="R039" n="0143a01"/>传无谬。当使焚身之後。舌不焦烂。以弘始十一年 <lb ed="X" n="0072b15"/><lb ed="R039" n="0143a02"/>八月二十一日。𣨛于长安。荼毘。薪尽形灭。舌根俨 <lb ed="X" n="0072b16"/><lb ed="R039" n="0143a03"/>然。今经译于此师。当与<persName>如来</persName>真语实语。等无有异。 <lb ed="X" n="0072b17"/><lb ed="R039" n="0143a04"/>可弗信欤。</p> <lb ed="X" n="0072b18"/><lb ed="R039" n="0143a05"/><p xml:id="pX25p0072b1801">△三本文三。初序分。二正宗分。三流通分。初序分 <lb ed="X" n="0072b19"/><lb ed="R039" n="0143a06"/>二。初证信。二发起。</p><p xml:id="pX25p0072b1908" cb:place="inline">初证信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0072b20"/><lb ed="R039" n="0143a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0072b2001">如是我闻。一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。祇树<name role="" type="person">给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0072b21"/><lb ed="R039" n="0143a08"/>丘众千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0072b22"/><lb ed="R039" n="0143a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0072b2201">证信者。言如是之法。我从<persName>佛</persName>闻。彼一时释迦在舍 <lb ed="X" n="0072b23"/><lb ed="R039" n="0143a10"/>卫国之祇园。与诸大众同居而共听者也。信闻时 <lb ed="X" n="0072b24"/><lb ed="R039" n="0143a11"/>主。历然可征。处及闻人。皎然足证。俾遐方异世。谛 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0072c" n="0072c"/> <lb ed="X" n="0072c01"/><lb ed="R039" n="0143a12"/>信无疑。故名证信。然亦名通序。以诸经通有故。</p><p xml:id="pX25p0072c0119" cb:place="inline">若 <lb ed="X" n="0072c02"/><lb ed="R039" n="0143a13"/>離释之。则如是者。指法之辞。虽前此无法。而逆指 <lb ed="X" n="0072c03"/><lb ed="R039" n="0143a14"/>下文所说正宗之法也。我闻者。我自亲闻。非转闻 <lb ed="X" n="0072c04"/><lb ed="R039" n="0143a15"/>于人。我自亲闻。非读古而闻。一时者。师资会合。说 <lb ed="X" n="0072c05"/><lb ed="R039" n="0143a16"/>听之一时也。不名某年日月者。以十方时分不一。 <lb ed="X" n="0072c06"/><lb ed="R039" n="0143a17"/>两土正朔不同故。又或听者时长。说者时短。抑或 <lb ed="X" n="0072c07"/><lb ed="R039" n="0143a18"/>听者时短。说者时长。故但言一时也。<persName>佛</persName>者。觉義。觉 <lb ed="X" n="0072c08"/><lb ed="R039" n="0143b01"/>自本性。觉人本性。觉自与人。皆尽其性故。</p><p xml:id="pX25p0072c0817" cb:place="inline">舍卫。此 <lb ed="X" n="0072c09"/><lb ed="R039" n="0143b02"/>云闻物。以国豐四德。誉动五天。曰闻物也。祇树给 <lb ed="X" n="0072c10"/><lb ed="R039" n="0143b03"/>孤独园者。梵语祇陀。此云战勝。以交战勝时而生。 <lb ed="X" n="0072c11"/><lb ed="R039" n="0143b04"/>喜以为名也。今单言只者。取文省故。给孤表德。即 <lb ed="X" n="0072c12"/><lb ed="R039" n="0143b05"/>须达多。盖祇陀施树。给孤买园。兼二为名。故云只 <lb ed="X" n="0072c13"/><lb ed="R039" n="0143b06"/>树<name role="" type="person">给孤独园</name>也。</p><p xml:id="pX25p0072c1307" cb:place="inline">梵语比丘。此云乞士。乞食资身。乞 <lb ed="X" n="0072c14"/><lb ed="R039" n="0143b07"/>法资心故。亦云怖魔。離欲学道。与魔相反故。亦云 <lb ed="X" n="0072c15"/><lb ed="R039" n="0143b08"/>破恶。破烦恼恶。断除结使故。而云大者。天王大人 <lb ed="X" n="0072c16"/><lb ed="R039" n="0143b09"/>所共敬仰。非小德故。内外教典。无不博通。非寡解 <lb ed="X" n="0072c17"/><lb ed="R039" n="0143b10"/>故。超出九十六种外道之上。非劣器故。总名大也。 <lb ed="X" n="0072c18"/><lb ed="R039" n="0143b11"/>千二百五十人者。一<name role="" type="person">优楼频</name>螺。于火龙窟有五百 <lb ed="X" n="0072c19"/><lb ed="R039" n="0143b12"/>弟子。二迦耶。于<name role="" type="person">象头山</name>有三百弟子。三那提。于希 <lb ed="X" n="0072c20"/><lb ed="R039" n="0143b13"/>连河有二百弟子。後皆皈<persName>佛</persName>。故有千众。目连舍利。 <lb ed="X" n="0072c21"/><lb ed="R039" n="0143b14"/>共有二百五十。亦来皈<persName>佛</persName>。成千二百五十也。</p><p xml:id="pX25p0072c2118" cb:place="inline">问。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0072c22"/><lb ed="R039" n="0143b15"/>度比丘甚多无量。何独擧此。以此千二百五十者。 <lb ed="X" n="0072c23"/><lb ed="R039" n="0143b16"/>最先皈<persName>佛</persName>。又常不離<persName>佛</persName>。直至<persName>佛</persName>灭。其他散在四方。 <lb ed="X" n="0072c24"/><lb ed="R039" n="0143b17"/>虽千里面谈。而據迹成文。法自应尔。如仲尼之徒。 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0073a" n="0073a"/> <lb ed="X" n="0073a01"/><lb ed="R039" n="0143b18"/>盖三千焉。而独擧七十子者。亦以久在泗滨。相依 <lb ed="X" n="0073a02"/><lb ed="R039" n="0144a01"/>陈蔡。亦常随故。</p><p xml:id="pX25p0073a0207" cb:place="inline">△二发起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0073a03"/><lb ed="R039" n="0144a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0073a0301">尔时。<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。入舍卫大城乞食。于其城 <lb ed="X" n="0073a04"/><lb ed="R039" n="0144a03"/>中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0073a0401" n="0073a0401"/><anchor xml:id="beg0073a0401" n="0073a0401"/>已<anchor xml:id="end0073a0401"/>。还至本处。饭食讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0073a0402" n="0073a0402"/><anchor xml:id="beg0073a0402" n="0073a0402"/>已<anchor xml:id="end0073a0402"/>。敷座 <lb ed="X" n="0073a05"/><lb ed="R039" n="0144a04"/>而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0073a06"/><lb ed="R039" n="0144a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0073a0601">发起者。圣言殊非率尔。教起必借由兴。如法花放 <lb ed="X" n="0073a07"/><lb ed="R039" n="0144a06"/>光。启一乘之教。维摩示疾。开不二之谈。故名发起。 <lb ed="X" n="0073a08"/><lb ed="R039" n="0144a07"/>亦名别序。以诸经发起。有无各别。有仍别也。今以 <lb ed="X" n="0073a09"/><lb ed="R039" n="0144a08"/>乞食为发起者。盖显色身伪迹。假饮食以生育。法 <lb ed="X" n="0073a10"/><lb ed="R039" n="0144a09"/>身真理。由智慧以照成。群生迷真保伪。诸<persName>佛</persName>假伪 <lb ed="X" n="0073a11"/><lb ed="R039" n="0144a10"/>引真。故示乞食以资色身。发起智慧以生法身也。 <lb ed="X" n="0073a12"/><lb ed="R039" n="0144a11"/>色身无食则死。法身无智不生。故经云。一切诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0073a13"/><lb ed="R039" n="0144a12"/>及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三菩提。皆从此经出。</p><p xml:id="pX25p0073a1318" cb:place="inline">食时 <lb ed="X" n="0073a14"/><lb ed="R039" n="0144a13"/>者。辰时也。以当日初分。乞食易施。归园正当午前。 <lb ed="X" n="0073a15"/><lb ed="R039" n="0144a14"/>如常斋法。著衣者。著九条至二十五条。福田衣也。 <lb ed="X" n="0073a16"/><lb ed="R039" n="0144a15"/>以制像水田。见生福故。持钵者。绀琉璃钵。乃四天 <lb ed="X" n="0073a17"/><lb ed="R039" n="0144a16"/>王所奉<name role="" type="person">维卫<persName>佛</persName></name>之遗钵也。必持著者。以在家好尙 <lb ed="X" n="0073a18"/><lb ed="R039" n="0144a17"/>华绮。太著于乐。出家外道裸形。太著于苦。今处中 <lb ed="X" n="0073a19"/><lb ed="R039" n="0144a18"/>行。離二边也。且有威可畏。有仪可像。笵我形躯。肃 <lb ed="X" n="0073a20"/><lb ed="R039" n="0144b01"/>他敬信。岂徒为持著<anchor xml:id="nkr_note_add_0073a2001" n="0073a2001"/><anchor xml:id="beg0073a2001" n="0073a2001"/>已<anchor xml:id="end0073a2001"/>哉。乞食。是头陀行。头陀。此 <lb ed="X" n="0073a21"/><lb ed="R039" n="0144b02"/>云抖擞。以烦恼根心。未易卒遣。兹欲抖擞。必在躬 <lb ed="X" n="0073a22"/><lb ed="R039" n="0144b03"/>行。行虽无量。摄以十二。曰蓝若。曰树下。抖擞居处 <lb ed="X" n="0073a23"/><lb ed="R039" n="0144b04"/>之烦恼也。曰绳床。曰瓦钵。抖擞器用之烦恼也。曰 <lb ed="X" n="0073a24"/><lb ed="R039" n="0144b05"/>三衣。曰乞食。抖擞衣食之烦恼也。而乞食一行。不 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0073b" n="0073b"/> <lb ed="X" n="0073b01"/><lb ed="R039" n="0144b06"/><name role="" type="person">唯远</name>除贪慢。亦且生长福田。资<anchor xml:id="nkr_note_add_0073b0101" n="0073b0101"/><anchor xml:id="beg0073b0101" n="0073b0101"/>敛<anchor xml:id="end0073b0101"/>身心。離四邪命。 <lb ed="X" n="0073b02"/><lb ed="R039" n="0144b07"/>故<persName>如来</persName>示现。轨笵後昆。使知<persName>佛</persName>尙且然。况其他乎。 <lb ed="X" n="0073b03"/><lb ed="R039" n="0144b08"/>故尝自谓。头陀行存。我法则存。头陀行灭。我法则 <lb ed="X" n="0073b04"/><lb ed="R039" n="0144b09"/>灭。诚重于此也。次第乞者。净秽不分。贫富俱入。以 <lb ed="X" n="0073b05"/><lb ed="R039" n="0144b10"/>内证平等之理。外忘差别之相故也。收衣钵者。收 <lb ed="X" n="0073b06"/><lb ed="R039" n="0144b11"/>大衣。著七条。息缘虑也。洗足者。净身业。敷座而坐。 <lb ed="X" n="0073b07"/><lb ed="R039" n="0144b12"/>正入定矣。敷座者。<persName>如来</persName>每说般若。皆自敷座具。为 <lb ed="X" n="0073b08"/><lb ed="R039" n="0144b13"/>般若出生诸<persName>佛</persName>。即是<persName>佛</persName>母。表敬法故。而云坐者。双 <lb ed="X" n="0073b09"/><lb ed="R039" n="0144b14"/>趺也。必双趺者。智论云。见画跏趺坐。魔王尙惊恐。 <lb ed="X" n="0073b10"/><lb ed="R039" n="0144b15"/>何况入道人。端身不倾动。是以结跏趺坐。不唯形 <lb ed="X" n="0073b11"/><lb ed="R039" n="0144b16"/>相端严。令人敬信。诸圣所称。外道所罕。而复能经 <lb ed="X" n="0073b12"/><lb ed="R039" n="0144b17"/>时久。不速疲劳。摄<anchor xml:id="nkr_note_add_0073b1201" n="0073b1201"/><anchor xml:id="beg0073b1201" n="0073b1201"/>敛<anchor xml:id="end0073b1201"/>身心。轻安易发。四威仪中。以 <lb ed="X" n="0073b13"/><lb ed="R039" n="0144b18"/>坐为勝。良有以也。况乎镜对面住。面则自彰。念对 <lb ed="X" n="0073b14"/><lb ed="R039" n="0145a01"/>理住。理岂不自彰乎。故诸经每欲说法。多先入定。 <lb ed="X" n="0073b15"/><lb ed="R039" n="0145a02"/>今经演说。如如不动。亦可著衣持钵。次第行乞。通 <lb ed="X" n="0073b16"/><lb ed="R039" n="0145a03"/>名为戒。敷座而坐。乃名为定。意显戒能生定。定能 <lb ed="X" n="0073b17"/><lb ed="R039" n="0145a04"/>发慧。则又以戒定为智慧之发起也。</p><p xml:id="pX25p0073b1715" cb:place="inline">问。璎珞女经 <lb ed="X" n="0073b18"/><lb ed="R039" n="0145a05"/>云。<persName>佛</persName>身如全段金刚。无生熟二脏。何用食为。阿含 <lb ed="X" n="0073b19"/><lb ed="R039" n="0145a06"/>经云。<persName>佛</persName>行離地四指。莲花承足。皮肤不染。何用洗 <lb ed="X" n="0073b20"/><lb ed="R039" n="0145a07"/>为。又那伽常在定。无有不定时。则又何以息缘趺 <lb ed="X" n="0073b21"/><lb ed="R039" n="0145a08"/>坐为哉。不知诸<persName>佛</persName>实受用身。淸净微妙。本无有此。 <lb ed="X" n="0073b22"/><lb ed="R039" n="0145a09"/>但以大慈悲故。于後得权智之中。示现与诸众生 <lb ed="X" n="0073b23"/><lb ed="R039" n="0145a10"/>同事。以便摄化耳。是以入城出城。腾腾任运。持钵 <lb ed="X" n="0073b24"/><lb ed="R039" n="0145a11"/>洗钵。任运腾腾。及时中节。曾何一毫思惟计挍于 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0073c" n="0073c"/> <lb ed="X" n="0073c01"/><lb ed="R039" n="0145a12"/>其间哉。即此家常茶饭。俨然劫外风光。金牛云。吃 <lb ed="X" n="0073c02"/><lb ed="R039" n="0145a13"/>饭来。赵州云。洗钵去。有味乎其言之也。又<persName>世尊</persName>坐 <lb ed="X" n="0073c03"/><lb ed="R039" n="0145a14"/>处。如洪钟高挂。待扣而鸣。古镜空悬。任形而现。隐 <lb ed="X" n="0073c04"/><lb ed="R039" n="0145a15"/>然示空生以启请说法之时也。</p> <lb ed="X" n="0073c05"/><lb ed="R039" n="0145a16"/><p xml:id="pX25p0073c0501">△二正宗分四。初当機申请。二<persName>如来</persName>赞许。三当機 <lb ed="X" n="0073c06"/><lb ed="R039" n="0145a17"/>伫闻。四<persName>如来</persName>正说。初当機申请二。初修敬赞<persName>佛</persName>。二 <lb ed="X" n="0073c07"/><lb ed="R039" n="0145a18"/>正陈所问。</p><p xml:id="pX25p0073c0705" cb:place="inline">初修敬赞<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0073c08"/><lb ed="R039" n="0145b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0073c0801">时。长老须菩提。在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0073c09"/><lb ed="R039" n="0145b02"/>著地。合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸 <lb ed="X" n="0073c10"/><lb ed="R039" n="0145b03"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0073c11"/><lb ed="R039" n="0145b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0073c1101">善现仰观调御。宛然待叩之心。俯察群機。正是当 <lb ed="X" n="0073c12"/><lb ed="R039" n="0145b05"/>闻之际。故修敬赞德。为发问之端也。时。指趺坐之 <lb ed="X" n="0073c13"/><lb ed="R039" n="0145b06"/>时。长老。谓德腊俱尊。又单德冠众。独腊先人。亦名 <lb ed="X" n="0073c14"/><lb ed="R039" n="0145b07"/>长老。须菩提。云空生。缘生时库藏皆空。乃以为名。 <lb ed="X" n="0073c15"/><lb ed="R039" n="0145b08"/>按西域记。云是东方靑龙陀<persName>佛</persName>。影现释迦之会。示 <lb ed="X" n="0073c16"/><lb ed="R039" n="0145b09"/>迹声闻。发扬空理。十方诸<persName>佛</persName>。法皆尔也。从座起者。 <lb ed="X" n="0073c17"/><lb ed="R039" n="0145b10"/>师资之分。上下秩然。有所咨询。不应坐故。如曾子 <lb ed="X" n="0073c18"/><lb ed="R039" n="0145b11"/>避席而起。曰从座起也。</p><p xml:id="pX25p0073c1810" cb:place="inline">袒肩膝地。是彼方仪。然必 <lb ed="X" n="0073c19"/><lb ed="R039" n="0145b12"/>取于右者。顺从意故。合掌者。形约不散。心凝不放 <lb ed="X" n="0073c20"/><lb ed="R039" n="0145b13"/>故。上皆身业。恭敬是意业。而白<persName>佛</persName>言下是口业。此 <lb ed="X" n="0073c21"/><lb ed="R039" n="0145b14"/>皆修敬。</p><p xml:id="pX25p0073c2104" cb:place="inline">下乃赞德。稀有者。难得意。略有四种。一时 <lb ed="X" n="0073c22"/><lb ed="R039" n="0145b15"/>稀有。旷劫难逢。如优昙花故。二处稀有。大千世界。 <lb ed="X" n="0073c23"/><lb ed="R039" n="0145b16"/>中唯一<persName>佛</persName>故。三德稀有。福慧超绝。殊勝无比故。四 <lb ed="X" n="0073c24"/><lb ed="R039" n="0145b17"/>事稀有。用大慈悲。极巧度生故。四虽毕具。而当機 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0074a" n="0074a"/> <lb ed="X" n="0074a01"/><lb ed="R039" n="0145b18"/>正意在事。故下护念付嘱。正是稀有之事也。</p><p xml:id="pX25p0074a0118" cb:place="inline"><persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0074a02"/><lb ed="R039" n="0146a01"/>者。从真如起。来成正觉。故名<persName>如来</persName>。菩萨。云觉有情。 <lb ed="X" n="0074a03"/><lb ed="R039" n="0146a02"/>谓上求<persName>佛</persName>觉。下化有情。又虽求<persName>佛</persName>觉。尙馀生情。皆 <lb ed="X" n="0074a04"/><lb ed="R039" n="0146a03"/>觉有情也。善护念者。对三贤<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a0401" n="0074a0401"/><anchor xml:id="beg0074a0401" n="0074a0401"/>已<anchor xml:id="end0074a0401"/>上。信根成熟。永无 <lb ed="X" n="0074a05"/><lb ed="R039" n="0146a04"/>退转菩萨。与实智力。令证真如。与权智力。令化众 <lb ed="X" n="0074a06"/><lb ed="R039" n="0146a05"/>生。曲尽其心。无不至也。如弥勒云。巧护義应知。加 <lb ed="X" n="0074a07"/><lb ed="R039" n="0146a06"/>彼身同行。谓加彼证真之力。同于自利行。加彼教 <lb ed="X" n="0074a08"/><lb ed="R039" n="0146a07"/>化之力。同于利他行。加与行同而不悖。故云巧也。 <lb ed="X" n="0074a09"/><lb ed="R039" n="0146a08"/>善付嘱者。以十信菩萨。乱修六度。心若轻毛。陞沉 <lb ed="X" n="0074a10"/><lb ed="R039" n="0146a09"/>未保。<persName>佛</persName>恐退失。故付托于大。嘱大化小。令不退转。 <lb ed="X" n="0074a11"/><lb ed="R039" n="0146a10"/>妙适其宜。无不当也。如弥勒云。不退得未得。是名 <lb ed="X" n="0074a12"/><lb ed="R039" n="0146a11"/>善付嘱。谓于<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a1201" n="0074a1201"/><anchor xml:id="beg0074a1201" n="0074a1201"/>已<anchor xml:id="end0074a1201"/>得功德不退。不捨大乘故。未得功 <lb ed="X" n="0074a13"/><lb ed="R039" n="0146a12"/>德不退。勝进上求故。夫<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a1301" n="0074a1301"/><anchor xml:id="beg0074a1301" n="0074a1301"/>已<anchor xml:id="end0074a1301"/>得而守之不退固难。未 <lb ed="X" n="0074a14"/><lb ed="R039" n="0146a13"/>得而上求不退为尤难。今皆不退。故名为善。</p><p xml:id="pX25p0074a1418" cb:place="inline">问。何 <lb ed="X" n="0074a15"/><lb ed="R039" n="0146a14"/>不以护念属初機。合经无住修行。以付嘱属久機。 <lb ed="X" n="0074a16"/><lb ed="R039" n="0146a15"/>合经降伏度生耶。答。准花严八地。始蒙<persName>佛</persName>护。则三 <lb ed="X" n="0074a17"/><lb ed="R039" n="0146a16"/>贤<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a1701" n="0074a1701"/><anchor xml:id="beg0074a1701" n="0074a1701"/>已<anchor xml:id="end0074a1701"/>上。尙未全蒙。况初機乎。虽春育海涵。至慈无 <lb ed="X" n="0074a18"/><lb ed="R039" n="0146a17"/>择。而蒙润承休。必须时节因缘。如经云。金翅鸟王。 <lb ed="X" n="0074a19"/><lb ed="R039" n="0146a18"/>先观大海诸龙命将尽者。乃以两翅擘海。取而食 <lb ed="X" n="0074a20"/><lb ed="R039" n="0146b01"/>之。信知此法。决非根未熟者。所能承当。则蒙其护 <lb ed="X" n="0074a21"/><lb ed="R039" n="0146b02"/>者。即可以当其嘱。非初機也。况无住降伏。分而不 <lb ed="X" n="0074a22"/><lb ed="R039" n="0146b03"/>分。尤不可以判然乎。登地大圣。補处慈尊。言犹在 <lb ed="X" n="0074a23"/><lb ed="R039" n="0146b04"/>耳。幸虚心平气。展卷一观之。</p><p xml:id="pX25p0074a2312" cb:place="inline">又<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a2301" n="0074a2301"/><anchor xml:id="beg0074a2301" n="0074a2301"/>已<anchor xml:id="end0074a2301"/>上乃出世<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a2302" n="0074a2302"/><anchor xml:id="beg0074a2302" n="0074a2302"/>已<anchor xml:id="end0074a2302"/>来。 <lb ed="X" n="0074a24"/><lb ed="R039" n="0146b05"/>通皆如是。若夫只就此经。亦可。<persName>如来</persName>唯恐众生。于 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0074b" n="0074b"/> <lb ed="X" n="0074b01"/><lb ed="R039" n="0146b06"/>我法有所取著。于因果有不離相。念念堤防。无所 <lb ed="X" n="0074b02"/><lb ed="R039" n="0146b07"/>不至。是名善护。以善护故。即善为教诫。而云不应 <lb ed="X" n="0074b03"/><lb ed="R039" n="0146b08"/>住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而 <lb ed="X" n="0074b04"/><lb ed="R039" n="0146b09"/>生其心。乃至一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如 <lb ed="X" n="0074b05"/><lb ed="R039" n="0146b10"/>电。应作如是观。频频不倦。再四叮咛。不至于洗刷 <lb ed="X" n="0074b06"/><lb ed="R039" n="0146b11"/>殆尽。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0074b0601" n="0074b0601"/><anchor xml:id="beg0074b0601" n="0074b0601"/>已<anchor xml:id="end0074b0601"/>也。岂非善付嘱耶。护属于心。嘱属于口。 <lb ed="X" n="0074b07"/><lb ed="R039" n="0146b12"/>有是心。必有是口矣。然问必先赞者。弟之于师。臣 <lb ed="X" n="0074b08"/><lb ed="R039" n="0146b13"/>之于君。分位悬隔。式应尔故。言易进故。又独擧此 <lb ed="X" n="0074b09"/><lb ed="R039" n="0146b14"/>二法为赞者。以此二法一期度生。最切要故。今经 <lb ed="X" n="0074b10"/><lb ed="R039" n="0146b15"/>之中。尤最要故。</p><p xml:id="pX25p0074b1007" cb:place="inline">△二正陈所问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0074b11"/><lb ed="R039" n="0146b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0074b1101"><persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。应 <lb ed="X" n="0074b12"/><lb ed="R039" n="0146b17"/>云何住。云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0074b13"/><lb ed="R039" n="0146b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0074b1301">此正问发心者。修行之法也。凡夫能发<persName>佛</persName>心。名发 <lb ed="X" n="0074b14"/><lb ed="R039" n="0147a01"/>心。住修降伏名修行。应云何住。云何降伏。名修行 <lb ed="X" n="0074b15"/><lb ed="R039" n="0147a02"/>之法也。意谓既发<persName>佛</persName>心。须修<persName>佛</persName>行。欲修<persName>佛</persName>行。贵得 <lb ed="X" n="0074b16"/><lb ed="R039" n="0147a03"/>其方。故问应云何等也。</p><p xml:id="pX25p0074b1610" cb:place="inline">若详释之。则梵语阿耨。此 <lb ed="X" n="0074b17"/><lb ed="R039" n="0147a04"/>云无上。梵语多罗三藐三菩提。此云正遍正觉。正 <lb ed="X" n="0074b18"/><lb ed="R039" n="0147a05"/>者。正智觉理。非如凡夫之邪。遍者。遍智觉事。非如 <lb ed="X" n="0074b19"/><lb ed="R039" n="0147a06"/>二乘之偏。既正且遍。理事圆照。方名正觉。总之是 <lb ed="X" n="0074b20"/><lb ed="R039" n="0147a07"/>无上正遍之正觉。即<persName>佛</persName>智果也。</p><p xml:id="pX25p0074b2013" cb:place="inline">发心者。十信凡夫。 <lb ed="X" n="0074b21"/><lb ed="R039" n="0147a08"/>发求<persName>佛</persName>果之心。即以<persName>佛</persName>心为心。名为发心。住者。安 <lb ed="X" n="0074b22"/><lb ed="R039" n="0147a09"/>住真境。降伏者。克制妄心。应云何等者。谓未发心 <lb ed="X" n="0074b23"/><lb ed="R039" n="0147a10"/>前。住著尘境。既发之後。于何境界。方应安住。未发 <lb ed="X" n="0074b24"/><lb ed="R039" n="0147a11"/>心前。随逐妄心。既发之後。妄心若起。云何制伏。盖 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0074c" n="0074c"/> <lb ed="X" n="0074c01"/><lb ed="R039" n="0147a12"/>问冥真之道。制妄之方。正修行之要也。然必先言 <lb ed="X" n="0074c02"/><lb ed="R039" n="0147a13"/>发心者。花严云。忘失菩提心。修诸善业。魔所摄持。 <lb ed="X" n="0074c03"/><lb ed="R039" n="0147a14"/>夫忘失尙致落魔。况不发而修乎。</p><p xml:id="pX25p0074c0314" cb:place="inline">是以空修大行。 <lb ed="X" n="0074c04"/><lb ed="R039" n="0147a15"/>不发大心。譬如终日奔驰。元无定趣。空发大心。不 <lb ed="X" n="0074c05"/><lb ed="R039" n="0147a16"/>修大行。譬如终日思归。曾不向往。发之与修。如鸟 <lb ed="X" n="0074c06"/><lb ed="R039" n="0147a17"/>二翼。如车两轮。必不可缺。故必擧发心问修也。问。 <lb ed="X" n="0074c07"/><lb ed="R039" n="0147a18"/>顿教先悟次发。後修万行。今但擧发问修。而略最 <lb ed="X" n="0074c08"/><lb ed="R039" n="0147b01"/>初者。一以问修但当齐发为言故。二以擧发则悟 <lb ed="X" n="0074c09"/><lb ed="R039" n="0147b02"/>必曾先故。又空生至後方悟是权非实故。新本云 <lb ed="X" n="0074c10"/><lb ed="R039" n="0147b03"/>何应住。今依古本仍以应字冠上。则二云何中皆 <lb ed="X" n="0074c11"/><lb ed="R039" n="0147b04"/>有应義。且与下文云何应住不同。观者毋忽。</p><p xml:id="pX25p0074c1118" cb:place="inline">△二 <lb ed="X" n="0074c12"/><lb ed="R039" n="0147b05"/><persName>如来</persName>赞许。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0074c13"/><lb ed="R039" n="0147b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0074c1301"><persName>佛</persName>言。善哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <lb ed="X" n="0074c14"/><lb ed="R039" n="0147b07"/>萨。善付嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子･善女 <lb ed="X" n="0074c15"/><lb ed="R039" n="0147b08"/>人。发阿耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏 <lb ed="X" n="0074c16"/><lb ed="R039" n="0147b09"/>其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0074c17"/><lb ed="R039" n="0147b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0074c1701">此<persName>如来</persName>因问而赞印诫许也。重言善哉。是赞。如汝 <lb ed="X" n="0074c18"/><lb ed="R039" n="0147b11"/>所说。是印。汝今谛听。是诫。当为汝说等。是许。</p><p xml:id="pX25p0074c1818" cb:place="inline">然印 <lb ed="X" n="0074c19"/><lb ed="R039" n="0147b12"/>其所说必先赞者。以<persName>佛</persName>种不断。全在护嘱。今擧赞 <lb ed="X" n="0074c20"/><lb ed="R039" n="0147b13"/><persName>佛</persName>。是美得其要。雅契<persName>佛</persName>心。故善之也。许为彼说。必 <lb ed="X" n="0074c21"/><lb ed="R039" n="0147b14"/>先诫者。智论云。听者端视如渴饮。一心入于语義 <lb ed="X" n="0074c22"/><lb ed="R039" n="0147b15"/>中。踊跃闻法心欢喜。如是之人可为说。故诫俾谛 <lb ed="X" n="0074c23"/><lb ed="R039" n="0147b16"/>听。毋以生灭心。聆此实相法也。应如是住。如是降 <lb ed="X" n="0074c24"/><lb ed="R039" n="0147b17"/>伏其心者。逆指下文所答无住降伏之详。总为如 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0075a" n="0075a"/> <lb ed="X" n="0075a01"/><lb ed="R039" n="0147b18"/>是二字。与之标约也。如云。我应为汝如是住。如是 <lb ed="X" n="0075a02"/><lb ed="R039" n="0148a01"/>降伏一一详明也。但直模题浑然顺去。不可大讲 <lb ed="X" n="0075a03"/><lb ed="R039" n="0148a02"/>如是以犯下文。</p><p xml:id="pX25p0075a0307" cb:place="inline">△三当機伫闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0075a04"/><lb ed="R039" n="0148a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0075a0401">唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0075a05"/><lb ed="R039" n="0148a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0075a0501">唯。礼应。阿。俗应。皆顺从之辞。故老子云。唯之与阿。 <lb ed="X" n="0075a06"/><lb ed="R039" n="0148a05"/>相去幾何。论其心也。闻有三种。曰闻言。闻義。闻意。 <lb ed="X" n="0075a07"/><lb ed="R039" n="0148a06"/>闻意则闻道矣。闻言者。耳根发识。但闻于言。了不 <lb ed="X" n="0075a08"/><lb ed="R039" n="0148a07"/>解義。闻義者。意识于言。採取其義。不但闻言。闻意 <lb ed="X" n="0075a09"/><lb ed="R039" n="0148a08"/>者。神凝心一。寻義取意。得意捨義而忘于言。良以 <lb ed="X" n="0075a10"/><lb ed="R039" n="0148a09"/>意中现義。方发于言。言中有義。義中有意。本一贯 <lb ed="X" n="0075a11"/><lb ed="R039" n="0148a10"/>耳。特以听者资质浮沉。或好乐不切。虽闻其言。糊 <lb ed="X" n="0075a12"/><lb ed="R039" n="0148a11"/>涂于義。求其精分真似。见析秋毫而闻義者亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0075a1201" n="0075a1201"/><anchor xml:id="beg0075a1201" n="0075a1201"/>已<anchor xml:id="end0075a1201"/> <lb ed="X" n="0075a13"/><lb ed="R039" n="0148a12"/>寡矣。况能即言闻義。即義以闻其意乎。无异于了 <lb ed="X" n="0075a14"/><lb ed="R039" n="0148a13"/>義之为言诠也。今曰愿乐欲闻。正花严十地品中。 <lb ed="X" n="0075a15"/><lb ed="R039" n="0148a14"/>如饥思食。如渴思饮。如病思药。如蜂思蜜。唯恐不 <lb ed="X" n="0075a16"/><lb ed="R039" n="0148a15"/>得。唯恐不速。唯恐不多。唯恐其或尽也。故不特闻 <lb ed="X" n="0075a17"/><lb ed="R039" n="0148a16"/>言闻義。而𣨛至于涕泪悲泣。豁然洞然。深入玄微。 <lb ed="X" n="0075a18"/><lb ed="R039" n="0148a17"/>情消执谢者。良有以也。</p><p xml:id="pX25p0075a1810" cb:place="inline">今之学者。且无论其天资 <lb ed="X" n="0075a19"/><lb ed="R039" n="0148a18"/>不一。反是好乐之不切矣。独且奈之何哉。不知闻 <lb ed="X" n="0075a20"/><lb ed="R039" n="0148b01"/>法是成<persName>佛</persName>最初一著工夫。打头错过。<anchor xml:id="nkr_note_add_0075a2001" n="0075a2001"/><anchor xml:id="beg0075a2001" n="0075a2001"/>已<anchor xml:id="end0075a2001"/>後皆虚设 <lb ed="X" n="0075a21"/><lb ed="R039" n="0148b02"/>矣。痛宜勉旃。</p><p xml:id="pX25p0075a2106" cb:place="inline">△四<persName>如来</persName>正说二。初正答所问。二蹑 <lb ed="X" n="0075a22"/><lb ed="R039" n="0148b03"/>迹断疑。初正答所问二。初擧总标别以牒问。二约 <lb ed="X" n="0075a23"/><lb ed="R039" n="0148b04"/>别显总以答问。</p><p xml:id="pX25p0075a2307" cb:place="inline">初擧总标别以牒问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0075a24"/><lb ed="R039" n="0148b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0075a2401"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是降伏其心。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0075b" n="0075b"/> <lb ed="X" n="0075b01"/><lb ed="R039" n="0148b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0075b0101">住修不同名别。住修皆有降伏名总。如魏译之意 <lb ed="X" n="0075b02"/><lb ed="R039" n="0148b07"/>云。心于佈施名修。心于度生名住。而施无施相。度 <lb ed="X" n="0075b03"/><lb ed="R039" n="0148b08"/>无度相。总名降伏。又住修以降伏为竟。若以施为 <lb ed="X" n="0075b04"/><lb ed="R039" n="0148b09"/>施。反益悭贪。以度为度。徒增人我。必施降施相。度 <lb ed="X" n="0075b05"/><lb ed="R039" n="0148b10"/>降度相。始名究竟。又住修降伏。意实相融。如度降 <lb ed="X" n="0075b06"/><lb ed="R039" n="0148b11"/>度相。亦名无住。施離施相。亦名降伏。是以此经宗 <lb ed="X" n="0075b07"/><lb ed="R039" n="0148b12"/>于離相。正是降心。本意欲明降心。须假住修而显。 <lb ed="X" n="0075b08"/><lb ed="R039" n="0148b13"/>住修降伏。元不相離。有此多義。故独标降伏之总 <lb ed="X" n="0075b09"/><lb ed="R039" n="0148b14"/>以该住修之别也。又对下所有一切众生等解释 <lb ed="X" n="0075b10"/><lb ed="R039" n="0148b15"/>之文名标。对上应如是住如是降伏之标约名牒。 <lb ed="X" n="0075b11"/><lb ed="R039" n="0148b16"/>菩萨易善人者。空生指发心之前名善人。<persName>如来</persName>據 <lb ed="X" n="0075b12"/><lb ed="R039" n="0148b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0075b1201" n="0075b1201"/><anchor xml:id="beg0075b1201" n="0075b1201"/>已<anchor xml:id="end0075b1201"/>发之後名菩萨。然则名为菩萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0075b1202" n="0075b1202"/><anchor xml:id="beg0075b1202" n="0075b1202"/>已<anchor xml:id="end0075b1202"/>具发心。故文 <lb ed="X" n="0075b13"/><lb ed="R039" n="0148b18"/>中但牒降心。不牒发心。又原離相实德。故彰菩萨 <lb ed="X" n="0075b14"/><lb ed="R039" n="0149a01"/>大名。名为菩萨。宛然離相。故下云若有四相。即非 <lb ed="X" n="0075b15"/><lb ed="R039" n="0149a02"/>菩萨。其心有二。近约此章。乃含四种。谓狭隘心。卑 <lb ed="X" n="0075b16"/><lb ed="R039" n="0149a03"/>劣心。著相心。顚倒心。即下度生廣大第一常等之 <lb ed="X" n="0075b17"/><lb ed="R039" n="0149a04"/>所降者。远约次章。即下文佈施住相之心。修行之 <lb ed="X" n="0075b18"/><lb ed="R039" n="0149a05"/>所離者。</p><p xml:id="pX25p0075b1804" cb:place="inline">△二约别显总以答问二。初答安住降心。 <lb ed="X" n="0075b19"/><lb ed="R039" n="0149a06"/>二答修行降心。</p><p xml:id="pX25p0075b1907" cb:place="inline">初答安住降心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0075b20"/><lb ed="R039" n="0149a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0075b2001">所有一切众生之类。若卵生･若胎生･若湿生･若化生。 <lb ed="X" n="0075b21"/><lb ed="R039" n="0149a08"/>若有色･若无色。若有想･若无想･若非有想非无想。我 <lb ed="X" n="0075b22"/><lb ed="R039" n="0149a09"/>皆令入无馀涅槃而灭度之。如是灭度无量无数无 <lb ed="X" n="0075b23"/><lb ed="R039" n="0149a10"/>边众生。实无众生得灭度者。何以故。须菩提。若菩萨 <lb ed="X" n="0075b24"/><lb ed="R039" n="0149a11"/>有我相･人相･众生相･寿者相。即非菩萨。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0075c" n="0075c"/> <lb ed="X" n="0075c01"/><lb ed="R039" n="0149a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0075c0101">文分二节。初正明。二反释。<persName>如来</persName>意谓。汝问应云何 <lb ed="X" n="0075c02"/><lb ed="R039" n="0149a13"/>住。云何降伏。将无谓降住判然乎。不知发心菩萨。 <lb ed="X" n="0075c03"/><lb ed="R039" n="0149a14"/>住于度生。则降伏度念。住于佈施。则降伏施心。如 <lb ed="X" n="0075c04"/><lb ed="R039" n="0149a15"/>是住。即如是降。不相離也。试以度生言之。则应所 <lb ed="X" n="0075c05"/><lb ed="R039" n="0149a16"/>有一切众生之类。无不度脱。安住于廣大心。度皆 <lb ed="X" n="0075c06"/><lb ed="R039" n="0149a17"/>入于无馀涅槃。安住于第一心。而实无生可度。安 <lb ed="X" n="0075c07"/><lb ed="R039" n="0149a18"/>住于真常心。远離四相。安住于不顚倒心。</p><p xml:id="pX25p0075c0717" cb:place="inline">住于廣 <lb ed="X" n="0075c08"/><lb ed="R039" n="0149b01"/>大。如是降伏狭隘之心。住于第一。如是降伏卑劣 <lb ed="X" n="0075c09"/><lb ed="R039" n="0149b02"/>之心。住于真常。如是降伏无常之心。住于不倒。如 <lb ed="X" n="0075c10"/><lb ed="R039" n="0149b03"/>是降伏顚倒之心。故名如是降伏其心。又所有一 <lb ed="X" n="0075c11"/><lb ed="R039" n="0149b04"/>切众生之类。我皆令入无馀涅槃而灭度之。名为 <lb ed="X" n="0075c12"/><lb ed="R039" n="0149b05"/>度生。实无众生得灭度者。名为降伏。若实有度。即 <lb ed="X" n="0075c13"/><lb ed="R039" n="0149b06"/>非降伏。是知安住度生。可言降伏。若无于住。何处 <lb ed="X" n="0075c14"/><lb ed="R039" n="0149b07"/>明降。故答安住降心。正明如是住。即如是降。如是 <lb ed="X" n="0075c15"/><lb ed="R039" n="0149b08"/>降。方能如是无住而住也。岂離安住而有降心也 <lb ed="X" n="0075c16"/><lb ed="R039" n="0149b09"/>哉。</p><p xml:id="pX25p0075c1602" cb:place="inline">如弥勒云。廣大第一常。其心不顚倒。利益深心 <lb ed="X" n="0075c17"/><lb ed="R039" n="0149b10"/>住。此乘功德满。无著亦云。此名第一发心住。良有 <lb ed="X" n="0075c18"/><lb ed="R039" n="0149b11"/>以也。以上总括大意。俾血脉贯通。取其易解耳。若 <lb ed="X" n="0075c19"/><lb ed="R039" n="0149b12"/>欲详明所有一切众生之类者。总擧其多也。</p><p xml:id="pX25p0075c1918" cb:place="inline">卵等 <lb ed="X" n="0075c20"/><lb ed="R039" n="0149b13"/>九类者。别列其名也。列卵等者。名受生差别。谓一 <lb ed="X" n="0075c21"/><lb ed="R039" n="0149b14"/>念思业为因。卵胎湿化为缘。因缘和合。受生于卵。 <lb ed="X" n="0075c22"/><lb ed="R039" n="0149b15"/>受生于胎。受生湿化。差别无量。天眼之莫窥也。列 <lb ed="X" n="0075c23"/><lb ed="R039" n="0149b16"/>有色等者。明身见差别。谓有色四禅具色心以为 <lb ed="X" n="0075c24"/><lb ed="R039" n="0149b17"/>身。无色四天。单识心以为身。有想无想。非有无想。 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0076a" n="0076a"/> <lb ed="X" n="0076a01"/><lb ed="R039" n="0149b18"/>更明无色四天。单具识心。又各各其不同也。无馀 <lb ed="X" n="0076a02"/><lb ed="R039" n="0150a01"/>涅槃者。无妄可断。无真可证。不著于有。不滞乎空。 <lb ed="X" n="0076a03"/><lb ed="R039" n="0150a02"/>寂寥于万化之域。动用于一虚之中也。实无众生 <lb ed="X" n="0076a04"/><lb ed="R039" n="0150a03"/>得灭度者。真实性中本来寂灭。不复更灭。实智证 <lb ed="X" n="0076a05"/><lb ed="R039" n="0150a04"/>真。证而无证。权智度生。度而无度。如实知生。及与 <lb ed="X" n="0076a06"/><lb ed="R039" n="0150a05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0076a0601" n="0076a0601"/><anchor xml:id="beg0076a0601" n="0076a0601"/>己<anchor xml:id="end0076a0601"/>身真如平等。无别异也。我相人相等者。能度是 <lb ed="X" n="0076a07"/><lb ed="R039" n="0150a06"/>我相。所度是人相。多度是众生相。恒常度是寿者 <lb ed="X" n="0076a08"/><lb ed="R039" n="0150a07"/>相。统一我相。约義而为四也。亦可所有一切众生 <lb ed="X" n="0076a09"/><lb ed="R039" n="0150a08"/>之类。是名生死。我皆令入无馀涅槃而灭度之。是 <lb ed="X" n="0076a10"/><lb ed="R039" n="0150a09"/>名涅槃。如是灭度无量无数无边众生。实无众生 <lb ed="X" n="0076a11"/><lb ed="R039" n="0150a10"/>得灭度者。则生死涅槃两不可得。正金刚般若波 <lb ed="X" n="0076a12"/><lb ed="R039" n="0150a11"/>罗蜜也。</p><p xml:id="pX25p0076a1204" cb:place="inline">问。五性差别。八难纷纭。云何乃言我皆令 <lb ed="X" n="0076a13"/><lb ed="R039" n="0150a12"/>入。答。圆觉云。有性无性齐成<persName>佛</persName>道。则凡是有心。定 <lb ed="X" n="0076a14"/><lb ed="R039" n="0150a13"/>当作<persName>佛</persName>。亦何差别之有。若夫八难。则可度者度之。 <lb ed="X" n="0076a15"/><lb ed="R039" n="0150a14"/>不可度者为作得度因缘。则亦终归于度脱耳。何 <lb ed="X" n="0076a16"/><lb ed="R039" n="0150a15"/>不可皆入之有。故为菩萨者。但当发此满足之心。 <lb ed="X" n="0076a17"/><lb ed="R039" n="0150a16"/>行此满足之行。不必其一时即有此满足之事也。 <lb ed="X" n="0076a18"/><lb ed="R039" n="0150a17"/>地狱未空。誓不成<persName>佛</persName>。一夫不被。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a1801" n="0076a1801"/><anchor xml:id="beg0076a1801" n="0076a1801"/>己<anchor xml:id="end0076a1801"/>溺之。试观其 <lb ed="X" n="0076a19"/><lb ed="R039" n="0150a18"/>一时即能全空而无不被否。可例知矣。</p><p xml:id="pX25p0076a1916" cb:place="inline">△二答修 <lb ed="X" n="0076a20"/><lb ed="R039" n="0150b01"/>行降心三。初正答。二显益。三总结。</p><p xml:id="pX25p0076a2014" cb:place="inline">初正答。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0076a21"/><lb ed="R039" n="0150b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0076a2101">复次。须菩提。菩萨于法。应无所住行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0076a22"/><lb ed="R039" n="0150b03"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0076a23"/><lb ed="R039" n="0150b04"/>是佈施。不住于相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0076a24"/><lb ed="R039" n="0150b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0076a2401">文分三节。初标。次释。末复劝显。<persName>如来</persName>意谓。发心菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0076b" n="0076b"/> <lb ed="X" n="0076b01"/><lb ed="R039" n="0150b06"/>萨。应住度生。降伏度相。又复菩萨。应住修行。降伏 <lb ed="X" n="0076b02"/><lb ed="R039" n="0150b07"/>修心。是故于法。应无所住行于佈施。行于佈施。是 <lb ed="X" n="0076b03"/><lb ed="R039" n="0150b08"/>名修行。应无所住。是名降伏。无所住者。不住色等。 <lb ed="X" n="0076b04"/><lb ed="R039" n="0150b09"/>不住等者。不著自身不行于施。不为报恩而行于 <lb ed="X" n="0076b05"/><lb ed="R039" n="0150b10"/>施。不贪果报故行于施。是名不住六尘。正行于施。 <lb ed="X" n="0076b06"/><lb ed="R039" n="0150b11"/>如弥勒云。自身及报恩。果报斯不著。护存<anchor xml:id="nkr_note_add_0076b0601" n="0076b0601"/><anchor xml:id="beg0076b0601" n="0076b0601"/>己<anchor xml:id="end0076b0601"/>不施。 <lb ed="X" n="0076b07"/><lb ed="R039" n="0150b12"/>防求于异事。又色等是境。住著名心。心境是相。不 <lb ed="X" n="0076b08"/><lb ed="R039" n="0150b13"/>住名空。空对于有。空亦是相。故复劝云。应如是施。 <lb ed="X" n="0076b09"/><lb ed="R039" n="0150b14"/>即复显云。不住于相。意使正施之时。施受之人。彼 <lb ed="X" n="0076b10"/><lb ed="R039" n="0150b15"/>此皆空。中间施物。当体全空。此空不住。空亦复空。 <lb ed="X" n="0076b11"/><lb ed="R039" n="0150b16"/>是名佈施。不住于相。故弥勒云。调伏彼事中。远離 <lb ed="X" n="0076b12"/><lb ed="R039" n="0150b17"/>取相心。</p><p xml:id="pX25p0076b1204" cb:place="inline">亦可应无所住。是不著有。而行佈施。是不 <lb ed="X" n="0076b13"/><lb ed="R039" n="0150b18"/>著空。不著于有。则不住生死。不著于空。则不住涅 <lb ed="X" n="0076b14"/><lb ed="R039" n="0151a01"/>槃。生死涅槃两不可得。正金刚般若波罗蜜也。问。 <lb ed="X" n="0076b15"/><lb ed="R039" n="0151a02"/>诚如所言。瞥尔情生。则非无住。且众生心行。任运 <lb ed="X" n="0076b16"/><lb ed="R039" n="0151a03"/>无常。若待相应。毕竟无分。一向不施。又非<persName>佛</persName>因。若 <lb ed="X" n="0076b17"/><lb ed="R039" n="0151a04"/>行佈施。即堕住相。进退不可。其事云何。答。欲求<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0076b18"/><lb ed="R039" n="0151a05"/>果。必以施先。但初施时。难顿相应。要须用心方便 <lb ed="X" n="0076b19"/><lb ed="R039" n="0151a06"/>随顺。任运起念。作意远之。用心既久。自然任运得 <lb ed="X" n="0076b20"/><lb ed="R039" n="0151a07"/>与理合。从微至著。渐渐相应。问。万行甚多。何独言 <lb ed="X" n="0076b21"/><lb ed="R039" n="0151a08"/>施。施名修行。何得言住。答。万行虽多。不出六度。六 <lb ed="X" n="0076b22"/><lb ed="R039" n="0151a09"/>度虽多。不出檀度。檀名修行。亦名为住。如无著亦 <lb ed="X" n="0076b23"/><lb ed="R039" n="0151a10"/>云。相应行住。弥勒亦云。檀義摄于六。资生无畏法。 <lb ed="X" n="0076b24"/><lb ed="R039" n="0151a11"/>此中一二三。是名修行住。</p><p xml:id="pX25p0076b2411" cb:place="inline">△二显益。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0076c" n="0076c"/> <lb ed="X" n="0076c01"/><lb ed="R039" n="0151a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0076c0101">何以故。若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。须菩 <lb ed="X" n="0076c02"/><lb ed="R039" n="0151a13"/>提。于意云何。东方虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。 <lb ed="X" n="0076c03"/><lb ed="R039" n="0151a14"/>南西北方四维上下虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩 <lb ed="X" n="0076c04"/><lb ed="R039" n="0151a15"/>提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0076c05"/><lb ed="R039" n="0151a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0076c0501"><persName>佛</persName>意住相人之所知。无住人之所昧。故特为征明 <lb ed="X" n="0076c06"/><lb ed="R039" n="0151a17"/>以显难量。复擧虚空。以喩难量。使其由喩以识难 <lb ed="X" n="0076c07"/><lb ed="R039" n="0151a18"/>量之妙。由无住以得此难量之福也。若详释之。则 <lb ed="X" n="0076c08"/><lb ed="R039" n="0151b01"/>征意盖谓。若存施想。斯有施因。以有施因。方有福 <lb ed="X" n="0076c09"/><lb ed="R039" n="0151b02"/>果。今施既无住。即无施想。既无施想。即是无记。无 <lb ed="X" n="0076c10"/><lb ed="R039" n="0151b03"/>记无因。果从何立。故<persName>佛</persName>与断云。若施不住相。则了 <lb ed="X" n="0076c11"/><lb ed="R039" n="0151b04"/>无分别。其心平等。顺于本性。不唯有福。福且难量。 <lb ed="X" n="0076c12"/><lb ed="R039" n="0151b05"/>譬如虚空。色非色中。皆有空故。名周遍不可思量。 <lb ed="X" n="0076c13"/><lb ed="R039" n="0151b06"/>无住之施。近感十王色身中福。远感法身无住之 <lb ed="X" n="0076c14"/><lb ed="R039" n="0151b07"/>福。亦如虚空周遍不可思量。譬如虚空。横该竖彻。 <lb ed="X" n="0076c15"/><lb ed="R039" n="0151b08"/>三灾不壞。名勝大不可思量。无住之福。深无止极。 <lb ed="X" n="0076c16"/><lb ed="R039" n="0151b09"/>廣莫边涯。四相不迁。亦如虚空勝大不可思量。譬 <lb ed="X" n="0076c17"/><lb ed="R039" n="0151b10"/>如虚空。世界有尽。空无有尽。名究竟不可思量。无 <lb ed="X" n="0076c18"/><lb ed="R039" n="0151b11"/>住之福。无漏无为。永无终穷。亦如虚空究竟不可 <lb ed="X" n="0076c19"/><lb ed="R039" n="0151b12"/>思量。故经云。亦复如是不可思量。又何必以无福 <lb ed="X" n="0076c20"/><lb ed="R039" n="0151b13"/>为疑耶。是知住相之福是偏非遍。是小非大。是劣 <lb ed="X" n="0076c21"/><lb ed="R039" n="0151b14"/>非勝。是不究竟而非究竟。修施者宜何如哉。当知 <lb ed="X" n="0076c22"/><lb ed="R039" n="0151b15"/>所从矣。</p><p xml:id="pX25p0076c2204" cb:place="inline">△三总结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0076c23"/><lb ed="R039" n="0151b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0076c2301">须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0076c24"/><lb ed="R039" n="0151b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0076c2401">魏译云。菩萨但应如是行于佈施。以此参会。始知 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0077a" n="0077a"/> <lb ed="X" n="0077a01"/><lb ed="R039" n="0151b18"/>前教不住。今云住者。谓令住于所教之不住耳。不 <lb ed="X" n="0077a02"/><lb ed="R039" n="0152a01"/>住而住。住于真空。如鸟不住空。即能住空。若住于 <lb ed="X" n="0077a03"/><lb ed="R039" n="0152a02"/>空。即不住空。取要言之。无住佈施。是<persName>佛</persName>所教。但应 <lb ed="X" n="0077a04"/><lb ed="R039" n="0152a03"/>如其所教。住于不住而行佈施。盖安住之住。非住 <lb ed="X" n="0077a05"/><lb ed="R039" n="0152a04"/>著之住也。以上答意。盖显发心菩萨应住度生。即 <lb ed="X" n="0077a06"/><lb ed="R039" n="0152a05"/>降度心。应住修行。即降修相。无降则住非究竟。无 <lb ed="X" n="0077a07"/><lb ed="R039" n="0152a06"/>住则降无所施。降住必不可離。而乃有以见经文 <lb ed="X" n="0077a08"/><lb ed="R039" n="0152a07"/>独标于降。遂以度生单答降心。独结乎住。即以布 <lb ed="X" n="0077a09"/><lb ed="R039" n="0152a08"/>施但酬应住。不知实无得度。既是降心。应无所住。 <lb ed="X" n="0077a10"/><lb ed="R039" n="0152a09"/>岂非降伏。无住佈施。名如教住。无度度生。岂不名 <lb ed="X" n="0077a11"/><lb ed="R039" n="0152a10"/>住。灼知皆名为住。皆名为降。而前文犹标于降者。 <lb ed="X" n="0077a12"/><lb ed="R039" n="0152a11"/>欲以降总度修。见度修之皆有降也。後文单结乎 <lb ed="X" n="0077a13"/><lb ed="R039" n="0152a12"/>住者。欲以住贯修度。见修度之皆有住也。特其文 <lb ed="X" n="0077a14"/><lb ed="R039" n="0152a13"/>简義豐。彰乎玄妙。而或者不察。竟以<anchor xml:id="nkr_note_add_0077a1401" n="0077a1401"/><anchor xml:id="beg0077a1401" n="0077a1401"/>己<anchor xml:id="end0077a1401"/>意離之。是 <lb ed="X" n="0077a15"/><lb ed="R039" n="0152a14"/>度生全无应住。修行竟绝降心。外调摄以问和平。 <lb ed="X" n="0077a16"/><lb ed="R039" n="0152a15"/>去音声而求淸浊。有是理乎。</p><p xml:id="pX25p0077a1612" cb:place="inline">前正答既竟。即当便 <lb ed="X" n="0077a17"/><lb ed="R039" n="0152a16"/>入流通。下又褈褈问答者。有实有权。实则空生于 <lb ed="X" n="0077a18"/><lb ed="R039" n="0152a17"/>答处生疑。所以为断。断<anchor xml:id="nkr_note_add_0077a1801" n="0077a1801"/><anchor xml:id="beg0077a1801" n="0077a1801"/>已<anchor xml:id="end0077a1801"/>又起。辗转滋多。执尽疑 <lb ed="X" n="0077a19"/><lb ed="R039" n="0152a18"/>除。方名终尽。权则靑龙陀<persName>佛</persName>。疑自何生。以诸众生。 <lb ed="X" n="0077a20"/><lb ed="R039" n="0152b01"/>从无始来。住著之心。浸入骨髓。惯习性成。不胶于 <lb ed="X" n="0077a21"/><lb ed="R039" n="0152b02"/>因。即滞于果。刚脱于凡。便缠于圣。出此入彼。莫可 <lb ed="X" n="0077a22"/><lb ed="R039" n="0152b03"/>谁何。故特示现疑情。设为问答。头头截断。处处拈 <lb ed="X" n="0077a23"/><lb ed="R039" n="0152b04"/>空。直使于一切法上。无住无依。不取不捨而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0077a2301" n="0077a2301"/><anchor xml:id="beg0077a2301" n="0077a2301"/>已<anchor xml:id="end0077a2301"/> <lb ed="X" n="0077a24"/><lb ed="R039" n="0152b05"/>耳。如国手弈棋。见在数著之先。知其势所必到。猛 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0077b" n="0077b"/> <lb ed="X" n="0077b01"/><lb ed="R039" n="0152b06"/>地一著。预与截断来由耳。又如老将提兵。准在数 <lb ed="X" n="0077b02"/><lb ed="R039" n="0152b07"/>年之前。知其機所必发。蓦地一刀。暗与剿绝根株 <lb ed="X" n="0077b03"/><lb ed="R039" n="0152b08"/>耳。</p><p xml:id="pX25p0077b0302" cb:place="inline">故此後名蹑迹断疑。谓蹑前语迹。断彼疑情。起 <lb ed="X" n="0077b04"/><lb ed="R039" n="0152b09"/>伏循环。节次非一。经中虽不显有疑辞。而伏在文 <lb ed="X" n="0077b05"/><lb ed="R039" n="0152b10"/>内。故但言断而不言起。又蕴在识田未发起者。名 <lb ed="X" n="0077b06"/><lb ed="R039" n="0152b11"/>未起种子疑。今则遮其种子。不令起于现行。即经 <lb ed="X" n="0077b07"/><lb ed="R039" n="0152b12"/>中二十四疑。空生皆无问辞者是也。</p><p xml:id="pX25p0077b0715" cb:place="inline">于动心形口 <lb ed="X" n="0077b08"/><lb ed="R039" n="0152b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0077b0801" n="0077b0801"/><anchor xml:id="beg0077b0801" n="0077b0801"/>已<anchor xml:id="end0077b0801"/>发起者。名现起现行疑。则断其现行。使自降于 <lb ed="X" n="0077b09"/><lb ed="R039" n="0152b14"/>种子。即经中第二･第十一･第十九。空生自陈疑处 <lb ed="X" n="0077b10"/><lb ed="R039" n="0152b15"/>者是也。但在当时。有<anchor xml:id="nkr_note_add_0077b1001" n="0077b1001"/><anchor xml:id="beg0077b1001" n="0077b1001"/>已<anchor xml:id="end0077b1001"/>起未起之分。若以後代望 <lb ed="X" n="0077b11"/><lb ed="R039" n="0152b16"/>于当时。皆名现行。以当时望于後代。尽名种子。斯 <lb ed="X" n="0077b12"/><lb ed="R039" n="0152b17"/>则断现行时。即是遮于种子。後意弥为切故。</p><p xml:id="pX25p0077b1218" cb:place="inline">如弥 <lb ed="X" n="0077b13"/><lb ed="R039" n="0152b18"/>勒云。调伏彼事中。远離取相心。及断种种疑。亦防 <lb ed="X" n="0077b14"/><lb ed="R039" n="0153a01"/>生成心。是则经中有疑伏于文内。弥勒方云断种 <lb ed="X" n="0077b15"/><lb ed="R039" n="0153a02"/>种疑。弥勒偈云断种种疑。天亲方开二十七疑。非 <lb ed="X" n="0077b16"/><lb ed="R039" n="0153a03"/>突然创为之也。故今于蹑迹断疑一科之中。具列 <lb ed="X" n="0077b17"/><lb ed="R039" n="0153a04"/>二十七疑。便作二十七科。使经文章目分明。观者 <lb ed="X" n="0077b18"/><lb ed="R039" n="0153a05"/>易于参考。</p> <lb ed="X" n="0077b19"/><lb ed="R039" n="0153a06"/><p xml:id="pX25p0077b1901">△二蹑迹断疑分二十七。初断求<persName>佛</persName>行施住相疑 <lb ed="X" n="0077b20"/><lb ed="R039" n="0153a07"/>二断因果俱深难信疑三断无相云何得说疑四 <lb ed="X" n="0077b21"/><lb ed="R039" n="0153a08"/>断声闻得果是取疑五断释迦燃灯取说疑六断 <lb ed="X" n="0077b22"/><lb ed="R039" n="0153a09"/>严土违于不取疑七断受得报身有取疑八断持 <lb ed="X" n="0077b23"/><lb ed="R039" n="0153a10"/>说未脱苦果疑九断能证无体非因疑十断如遍 <lb ed="X" n="0077b24"/><lb ed="R039" n="0153a11"/>有得无得疑十一断住修降伏是我疑十二断<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0077c" n="0077c"/> <lb ed="X" n="0077c01"/><lb ed="R039" n="0153a12"/>因是有菩萨疑十三断无因则无<persName>佛</persName>法疑十四断 <lb ed="X" n="0077c02"/><lb ed="R039" n="0153a13"/>无人度生严土疑十五断诸<persName>佛</persName>不见诸法疑十六 <lb ed="X" n="0077c03"/><lb ed="R039" n="0153a14"/>断福德例心顚倒疑十七断无为何有相好疑十 <lb ed="X" n="0077c04"/><lb ed="R039" n="0153a15"/>八断无身何以说法疑十九断无法如何修证疑 <lb ed="X" n="0077c05"/><lb ed="R039" n="0153a16"/>二十断所说无记非因疑二十一断平等云何度 <lb ed="X" n="0077c06"/><lb ed="R039" n="0153a17"/>生疑二十二断以相比知真<persName>佛</persName>疑二十三断福果 <lb ed="X" n="0077c07"/><lb ed="R039" n="0153a18"/>非关<persName>佛</persName>相疑二十四断化身出现受福疑二十五 <lb ed="X" n="0077c08"/><lb ed="R039" n="0153b01"/>断法身化身一异疑二十六断化身说法无福疑 <lb ed="X" n="0077c09"/><lb ed="R039" n="0153b02"/>二十七断入寂如何说法疑。</p><p xml:id="pX25p0077c0912" cb:place="inline">初断。求<persName>佛</persName>行施住 <lb ed="X" n="0077c10"/><lb ed="R039" n="0153b03"/>相疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0077c11"/><lb ed="R039" n="0153b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0077c1101">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0077c12"/><lb ed="R039" n="0153b05"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0077c13"/><lb ed="R039" n="0153b06"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0077c14"/><lb ed="R039" n="0153b07"/>即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0077c15"/><lb ed="R039" n="0153b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0077c1501"><persName>佛</persName>意谓汝闻佈施不住于相。将无疑行施本为求 <lb ed="X" n="0077c16"/><lb ed="R039" n="0153b09"/><persName>佛</persName>。既有所求。即是住相。况<persName>佛</persName>果是相。云何因行不 <lb ed="X" n="0077c17"/><lb ed="R039" n="0153b10"/>住于相耶。不知果海不明。因地斯昧。欲明无住。须 <lb ed="X" n="0077c18"/><lb ed="R039" n="0153b11"/>见<persName>如来</persName>。故擧有相之<persName>佛</persName>。用显无相之真。乃空生既 <lb ed="X" n="0077c19"/><lb ed="R039" n="0153b12"/>悟身相为非。<persName>如来</persName>遂印其虚妄为是。且复为指出 <lb ed="X" n="0077c20"/><lb ed="R039" n="0153b13"/>云。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。色即是空。不必别求 <lb ed="X" n="0077c21"/><lb ed="R039" n="0153b14"/>无相真<persName>佛</persName>也。此统括大意。</p><p xml:id="pX25p0077c2111" cb:place="inline">若夫详释。则身相是应 <lb ed="X" n="0077c22"/><lb ed="R039" n="0153b15"/>身有为。似镜中之影。<persName>如来</persName>是法身无相。乃镜体之 <lb ed="X" n="0077c23"/><lb ed="R039" n="0153b16"/>光。第恐认影为光。故于疑处为问。如弥勒云。分别 <lb ed="X" n="0077c24"/><lb ed="R039" n="0153b17"/>有为体。防彼成就得是也。所说身相即非身相者。 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0078a" n="0078a"/> <lb ed="X" n="0078a01"/><lb ed="R039" n="0153b18"/>上身相是生灭之影。下身相是无为之真。所说即 <lb ed="X" n="0078a02"/><lb ed="R039" n="0154a01"/>非。妄异于真也。如弥勒云。三相异体故。</p><p xml:id="pX25p0078a0216" cb:place="inline">凡所有相。 <lb ed="X" n="0078a03"/><lb ed="R039" n="0154a02"/>皆是虚妄者。意谓镜中人影。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0078a0301" n="0078a0301"/><anchor xml:id="beg0078a0301" n="0078a0301"/>已<anchor xml:id="end0078a0301"/>非真。镜中诸影 <lb ed="X" n="0078a04"/><lb ed="R039" n="0154a03"/>又岂是实。如起信谓一切境界。皆从心起妄念而 <lb ed="X" n="0078a05"/><lb ed="R039" n="0154a04"/>生。若離妄念。则无一切境界之相。则能现之心尙 <lb ed="X" n="0078a06"/><lb ed="R039" n="0154a05"/>且是妄。所现之境。岂得为真。故扩充其言印定之 <lb ed="X" n="0078a07"/><lb ed="R039" n="0154a06"/>也。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>者。意谓人影非处。既 <lb ed="X" n="0078a08"/><lb ed="R039" n="0154a07"/>全镜明。若见诸影非影。岂不即见镜明乎。如首楞 <lb ed="X" n="0078a09"/><lb ed="R039" n="0154a08"/>自住三摩地中。根境识三。如虚空花。本无所有。元 <lb ed="X" n="0078a10"/><lb ed="R039" n="0154a09"/>是菩提妙净明体。亦如起信。離念相者。等虚空界。 <lb ed="X" n="0078a11"/><lb ed="R039" n="0154a10"/>无所不遍。即是<persName>如来</persName>平等法身。故弥勒云。離彼是 <lb ed="X" n="0078a12"/><lb ed="R039" n="0154a11"/><persName>如来</persName>。下文云。離一切相。即名诸<persName>佛</persName>。亦可若见诸相 <lb ed="X" n="0078a13"/><lb ed="R039" n="0154a12"/>非相是破相。即见<persName>如来</persName>是显性。破相即显性故。又 <lb ed="X" n="0078a14"/><lb ed="R039" n="0154a13"/>此即见。即洞山见水。灵雲见桃。迦文见星。无见之 <lb ed="X" n="0078a15"/><lb ed="R039" n="0154a14"/>真见也。又既云即见。虽显法身。应身自在。以果海 <lb ed="X" n="0078a16"/><lb ed="R039" n="0154a15"/>真应。如金与器。本不相離。涅槃云。吾今此身。即是 <lb ed="X" n="0078a17"/><lb ed="R039" n="0154a16"/>常身。下文云。莫作是念。不说断灭。又此即见。由于 <lb ed="X" n="0078a18"/><lb ed="R039" n="0154a17"/>離相。離相因于诸相。</p><p xml:id="pX25p0078a1809" cb:place="inline">以故二十七疑。只一相字尽 <lb ed="X" n="0078a19"/><lb ed="R039" n="0154a18"/>之。断二十七疑。只一破字尽之。从始至终。不独破 <lb ed="X" n="0078a20"/><lb ed="R039" n="0154b01"/>生死相。亦破涅槃之相。不独破烦恼相。亦破菩提 <lb ed="X" n="0078a21"/><lb ed="R039" n="0154b02"/>之相。因相果相。有相无相。一异诸相。无不破之。直 <lb ed="X" n="0078a22"/><lb ed="R039" n="0154b03"/>至破无可破。而本来淸净之见显矣。然则<persName>佛</persName>果離 <lb ed="X" n="0078a23"/><lb ed="R039" n="0154b04"/>相。施因離相。果从因显。本自非求。因自果生。从来 <lb ed="X" n="0078a24"/><lb ed="R039" n="0154b05"/>无作住相云乎哉。疑可释矣。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0078b" n="0078b"/> <lb ed="X" n="0078b01"/><lb ed="R039" n="0154b06"/><p xml:id="pX25p0078b0101">△二断因果俱深难信疑四。初无信为疑。二遮疑 <lb ed="X" n="0078b02"/><lb ed="R039" n="0154b07"/>显信。三･深详信因。四结归離相初无信为疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078b03"/><lb ed="R039" n="0154b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0078b0301">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0078b04"/><lb ed="R039" n="0154b09"/>生实信不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078b05"/><lb ed="R039" n="0154b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0078b0501">空生意谓。信浅法易。信深法难。今<persName>佛</persName>说无住之施 <lb ed="X" n="0078b06"/><lb ed="R039" n="0154b11"/>是因深。无相之<persName>佛</persName>是果深。因果俱深。求之现在尙 <lb ed="X" n="0078b07"/><lb ed="R039" n="0154b12"/>难其人。况未来乎。故疑云。颇有众生。闻是言说章 <lb ed="X" n="0078b08"/><lb ed="R039" n="0154b13"/>句。生信心否。实信者。万法如幻名虚。般若有体名 <lb ed="X" n="0078b09"/><lb ed="R039" n="0154b14"/>实。信万法者名虚信。信般若者名实信。必了万法 <lb ed="X" n="0078b10"/><lb ed="R039" n="0154b15"/>皆虚。方能一实之信。故大品云。不信一切。名信般 <lb ed="X" n="0078b11"/><lb ed="R039" n="0154b16"/>若。此名现行疑。以空生现动于心。形之于口故也。</p> <lb ed="X" n="0078b12"/><lb ed="R039" n="0154b17"/><p xml:id="pX25p0078b1201">△二遮疑显信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078b13"/><lb ed="R039" n="0154b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0078b1301"><persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百岁。有持戒 <lb ed="X" n="0078b14"/><lb ed="R039" n="0155a01"/>修福者。于此章句能生信心。以此为实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078b15"/><lb ed="R039" n="0155a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0078b1501">初五百岁解脱坚固。次五百岁禅定坚固。三五百 <lb ed="X" n="0078b16"/><lb ed="R039" n="0155a03"/>岁多闻坚固。四五百岁塔寺坚固。後五百岁鬥诤 <lb ed="X" n="0078b17"/><lb ed="R039" n="0155a04"/>坚固。名五五百岁。而<persName>佛</persName>意盖谓莫作此无信之说。 <lb ed="X" n="0078b18"/><lb ed="R039" n="0155a05"/>且无论现在之时有信者。灭後之初有信者。灭後 <lb ed="X" n="0078b19"/><lb ed="R039" n="0155a06"/>中间有信者。纵至灭後之後。後五百岁。鬥诤坚固 <lb ed="X" n="0078b20"/><lb ed="R039" n="0155a07"/>极恶之时。尙有持戒修福者。能生信心。以此因果 <lb ed="X" n="0078b21"/><lb ed="R039" n="0155a08"/>为实。何必以无信为疑也。</p><p xml:id="pX25p0078b2111" cb:place="inline">能生者。戒定既具。智慧 <lb ed="X" n="0078b22"/><lb ed="R039" n="0155a09"/>自生。智慧既生。自能照彼万法皆空。唯此般若真 <lb ed="X" n="0078b23"/><lb ed="R039" n="0155a10"/>实。是则能信必生于戒定。戒定之不可不修也明 <lb ed="X" n="0078b24"/><lb ed="R039" n="0155a11"/>矣。最後尙有信機。信機之不必有疑于现在也。又 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0078c" n="0078c"/> <lb ed="X" n="0078c01"/><lb ed="R039" n="0155a12"/>明矣。故弥勒云。说因果深義。于後恶世时。不空以 <lb ed="X" n="0078c02"/><lb ed="R039" n="0155a13"/>有实。菩萨三德备。</p><p xml:id="pX25p0078c0208" cb:place="inline">△三深详信因二。初善根深远。 <lb ed="X" n="0078c03"/><lb ed="R039" n="0155a14"/>二福慧圆具。</p><p xml:id="pX25p0078c0306" cb:place="inline">初善根深远。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078c04"/><lb ed="R039" n="0155a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0078c0401">当知是人不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0078c0401" n="0078c0401"/><anchor xml:id="beg0078c0401" n="0078c0401"/>已<anchor xml:id="end0078c0401"/>于 <lb ed="X" n="0078c05"/><lb ed="R039" n="0155a16"/>无量千万<persName>佛</persName>所种诸善根。闻是章句。乃至一念生净 <lb ed="X" n="0078c06"/><lb ed="R039" n="0155a17"/>信者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078c07"/><lb ed="R039" n="0155a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0078c0701"><persName>佛</persName>意谓。持戒修福者能生信心。以此为实矣。然其 <lb ed="X" n="0078c08"/><lb ed="R039" n="0155b01"/>修持。岂于一生一劫。三四五<persName>佛</persName>种诸善根者之所 <lb ed="X" n="0078c09"/><lb ed="R039" n="0155b02"/>能耶。<anchor xml:id="nkr_note_add_0078c0901" n="0078c0901"/><anchor xml:id="beg0078c0901" n="0078c0901"/>已<anchor xml:id="end0078c0901"/>于无量百千万亿<persName>佛</persName>所。方能闻是章句。恒 <lb ed="X" n="0078c10"/><lb ed="R039" n="0155b03"/>常信。少时信。乃至一念生净信者。其所由来旧矣。 <lb ed="X" n="0078c11"/><lb ed="R039" n="0155b04"/>根者能生義。善根者。论云。善谓信惭愧。无贪等三 <lb ed="X" n="0078c12"/><lb ed="R039" n="0155b05"/>根。以贪嗔痴三。善与不善。皆由此生。今多劫修持。 <lb ed="X" n="0078c13"/><lb ed="R039" n="0155b06"/>久伏三毒。善从此发。故曰种诸善根。是则多<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0078c14"/><lb ed="R039" n="0155b07"/>量外缘熏习之力既勝。三毒永沉。内因熏习之势 <lb ed="X" n="0078c15"/><lb ed="R039" n="0155b08"/>愈坚。因缘俱勝。此信方生。实信岂易得哉。故弥勒 <lb ed="X" n="0078c16"/><lb ed="R039" n="0155b09"/>云。修戒于过去。及种诸善根。戒具于诸<persName>佛</persName>。亦说功 <lb ed="X" n="0078c17"/><lb ed="R039" n="0155b10"/>德满。</p><p xml:id="pX25p0078c1703" cb:place="inline">△二福慧圆具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078c18"/><lb ed="R039" n="0155b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0078c1801">须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见。是诸众生得如是无量福德。 <lb ed="X" n="0078c19"/><lb ed="R039" n="0155b12"/>何以故。是诸众生。无复我相･人相･众生相･寿者相。无 <lb ed="X" n="0078c20"/><lb ed="R039" n="0155b13"/>法相。亦无非法相。何以故。是诸众生若心取相。则为 <lb ed="X" n="0078c21"/><lb ed="R039" n="0155b14"/>著我人众生寿者。若取法相。即著我人众生寿者。何 <lb ed="X" n="0078c22"/><lb ed="R039" n="0155b15"/>以故。若取非法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0078c23"/><lb ed="R039" n="0155b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0078c2301">承上实信固生于戒定。然必久事修持。深种善根 <lb ed="X" n="0078c24"/><lb ed="R039" n="0155b17"/>而後可能者。正以善根纯熟。则福慧圆具。远離诸 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0079a" n="0079a"/> <lb ed="X" n="0079a01"/><lb ed="R039" n="0155b18"/>相。得<persName>佛</persName>知见。始是成就净信之本耳。若夫一有未 <lb ed="X" n="0079a02"/><lb ed="R039" n="0156a01"/>空。则诸相纷然。无相之智遂隐。其何能生此離相 <lb ed="X" n="0079a03"/><lb ed="R039" n="0156a02"/>之实信耶。故弥勒云。彼人依信心。恭敬生实相。如 <lb ed="X" n="0079a04"/><lb ed="R039" n="0156a03"/>是无量谓同上无住佈施之福。犹如虚空不可思 <lb ed="X" n="0079a05"/><lb ed="R039" n="0156a04"/>量也。得如是无量者。魏译云。生如是福德。取如是 <lb ed="X" n="0079a06"/><lb ed="R039" n="0156a05"/>福德。生。谓善根信心。正现行时。能为生福之因也。 <lb ed="X" n="0079a07"/><lb ed="R039" n="0156a06"/>取。谓现行谢灭。熏成种子。蕴于识田。能感取当来 <lb ed="X" n="0079a08"/><lb ed="R039" n="0156a07"/>现行之果报也。生取总是得意。悉知悉见者。知。谓 <lb ed="X" n="0079a09"/><lb ed="R039" n="0156a08"/>知其心。而曰悉者。生心动念无不知也。见。谓见其 <lb ed="X" n="0079a10"/><lb ed="R039" n="0156a09"/>形。而曰悉者。动用施为无不见也。又悉知者。凡夫 <lb ed="X" n="0079a11"/><lb ed="R039" n="0156a10"/>比量之知。有所不知。<persName>佛</persName>于知处全见。乃古镜现量 <lb ed="X" n="0079a12"/><lb ed="R039" n="0156a11"/>之知。见尽于知。曰悉知也。又悉见者。凡夫肉眼之 <lb ed="X" n="0079a13"/><lb ed="R039" n="0156a12"/>见。有所不见。<persName>佛</persName>则见处全知。是<persName>佛</persName>眼圆明之见。知 <lb ed="X" n="0079a14"/><lb ed="R039" n="0156a13"/>尽于见。曰悉见也。弥勒云。<persName>佛</persName>不见果知。愿智力现 <lb ed="X" n="0079a15"/><lb ed="R039" n="0156a14"/>见。故曰悉知悉见。得如是无量福德也。何以故者。 <lb ed="X" n="0079a16"/><lb ed="R039" n="0156a15"/>征谓善根固能净信。福德何便难量。正释云。以诸 <lb ed="X" n="0079a17"/><lb ed="R039" n="0156a16"/>善根成熟众生。正生信心之时。无我相･以及寿者 <lb ed="X" n="0079a18"/><lb ed="R039" n="0156a17"/>之相。我执既寂。无法相･亦无非法相。法执亦空。诸 <lb ed="X" n="0079a19"/><lb ed="R039" n="0156a18"/>相既離。智慧即显。智慧既显。实信正生。正空正信。 <lb ed="X" n="0079a20"/><lb ed="R039" n="0156b01"/>全信全空。顺性周圆。故福如虚空不可思量也。</p><p xml:id="pX25p0079a2019" cb:place="inline">次 <lb ed="X" n="0079a21"/><lb ed="R039" n="0156b02"/>征云。斯则空我足矣。何为法亦空耶。反释云。若法 <lb ed="X" n="0079a22"/><lb ed="R039" n="0156b03"/>不空。心必有取。若心取相。即著我等。若取法相。即 <lb ed="X" n="0079a23"/><lb ed="R039" n="0156b04"/>著我等。一取即著。殊无後先。是法存。我必不空。故 <lb ed="X" n="0079a24"/><lb ed="R039" n="0156b05"/>我法双空也。</p><p xml:id="pX25p0079a2406" cb:place="inline">後复征云。取相取法。乃名法执。何故 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0079b" n="0079b"/> <lb ed="X" n="0079b01"/><lb ed="R039" n="0156b06"/>便著我耶。乃以细释粗云。若取非法相。即著我人 <lb ed="X" n="0079b02"/><lb ed="R039" n="0156b07"/>众生寿者。意谓。法根我苗。法执既有粗细。则不但 <lb ed="X" n="0079b03"/><lb ed="R039" n="0156b08"/>取相取法相之粗。能生我执。即取非法相之细。亦 <lb ed="X" n="0079b04"/><lb ed="R039" n="0156b09"/>生我执也。故无我相･无法相･亦无非法相也。</p><p xml:id="pX25p0079b0418" cb:place="inline">问。何 <lb ed="X" n="0079b05"/><lb ed="R039" n="0156b10"/>名法相等。曰。能取之心。所取之境。心境皆有。名为 <lb ed="X" n="0079b06"/><lb ed="R039" n="0156b11"/>法相。能取之心。所取之境。心境皆空。名非法相。曰。 <lb ed="X" n="0079b07"/><lb ed="R039" n="0156b12"/>然则又云若心取相者何也。曰。亦可相是空。法相 <lb ed="X" n="0079b08"/><lb ed="R039" n="0156b13"/>是有。非法相是非空有。如魏译开为四相。第一法 <lb ed="X" n="0079b09"/><lb ed="R039" n="0156b14"/>相是有。第二非法相是非去其有。第三相是执空 <lb ed="X" n="0079b10"/><lb ed="R039" n="0156b15"/>为相。第四非相是非去其空。什师开合无常。欲人 <lb ed="X" n="0079b11"/><lb ed="R039" n="0156b16"/>知此意耳。然总是无空有。无非空有。而显真空妙 <lb ed="X" n="0079b12"/><lb ed="R039" n="0156b17"/>有也。</p><p xml:id="pX25p0079b1203" cb:place="inline">问。據修证则不无。纵登地上。亦未全空我法。 <lb ed="X" n="0079b13"/><lb ed="R039" n="0156b18"/>今何言俱无耶。曰。圆顿行人。纵或未尽俱生我法。 <lb ed="X" n="0079b14"/><lb ed="R039" n="0157a01"/>亦能圆伏。故義言无耳。</p><p xml:id="pX25p0079b1410" cb:place="inline">问。二乘未断法执。何以我 <lb ed="X" n="0079b15"/><lb ed="R039" n="0157a02"/>执不生。答。以二乘从初修行。偏断我执。至无学位。 <lb ed="X" n="0079b16"/><lb ed="R039" n="0157a03"/>粗细尽除。是故虽有法执。不起我执。大乘学者。双 <lb ed="X" n="0079b17"/><lb ed="R039" n="0157a04"/>断二执。分别幷遣。俱生两存。由是二执。任运而起。 <lb ed="X" n="0079b18"/><lb ed="R039" n="0157a05"/>故无著云。以我相种子不断。则有我取。</p><p xml:id="pX25p0079b1816" cb:place="inline">△四结归 <lb ed="X" n="0079b19"/><lb ed="R039" n="0157a06"/>離相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0079b20"/><lb ed="R039" n="0157a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0079b2001">是故不应取法。不应取非法。以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝 <lb ed="X" n="0079b21"/><lb ed="R039" n="0157a08"/>等比丘。知我说法。如筏喩者。法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0079b22"/><lb ed="R039" n="0157a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0079b2201">夫一取即著。所以不应取法。著于空有之相。不应 <lb ed="X" n="0079b23"/><lb ed="R039" n="0157a10"/>取非法。著非空有之相。以是義故。如我常说。汝等 <lb ed="X" n="0079b24"/><lb ed="R039" n="0157a11"/>比丘。知我所说教法。如筏喩者。渡河之时。须用此 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0079c" n="0079c"/> <lb ed="X" n="0079c01"/><lb ed="R039" n="0157a12"/>筏。既登岸<anchor xml:id="nkr_note_add_0079c0101" n="0079c0101"/><anchor xml:id="beg0079c0101" n="0079c0101"/>已<anchor xml:id="end0079c0101"/>。则捨此筏。而亦复不住于岸。未证之 <lb ed="X" n="0079c02"/><lb ed="R039" n="0157a13"/>时。须用此教。既证智<anchor xml:id="nkr_note_add_0079c0201" n="0079c0201"/><anchor xml:id="beg0079c0201" n="0079c0201"/>已<anchor xml:id="end0079c0201"/>。则捨此教。而亦复不住于 <lb ed="X" n="0079c03"/><lb ed="R039" n="0157a14"/>证。夫实相智法。真实有体。乃名为法。实相之外。馀 <lb ed="X" n="0079c04"/><lb ed="R039" n="0157a15"/>皆魔事。尽名非法。实相智法。无相无得。尙应不住 <lb ed="X" n="0079c05"/><lb ed="R039" n="0157a16"/>而捨。何况实外。所有非法而不捨耶。故弥勒云。彼 <lb ed="X" n="0079c06"/><lb ed="R039" n="0157a17"/>不住随顺。于法中证智。如人捨船筏。法中義亦然。 <lb ed="X" n="0079c07"/><lb ed="R039" n="0157a18"/>故知。法无言象。不離言象。離言象而倒惑。执言象 <lb ed="X" n="0079c08"/><lb ed="R039" n="0157b01"/>而迷真。不执不離是谓得之。今闻是章句。是所说 <lb ed="X" n="0079c09"/><lb ed="R039" n="0157b02"/>之法也。能生实信。是不取于法。不取非法也。然则 <lb ed="X" n="0079c10"/><lb ed="R039" n="0157b03"/>必由不取。而後可以信生。又必由持戒修福。久种 <lb ed="X" n="0079c11"/><lb ed="R039" n="0157b04"/>善根。而後可以不取。修持其要矣夫。</p> <lb ed="X" n="0079c12"/><lb ed="R039" n="0157b05"/><p xml:id="pX25p0079c1201">△三断无相云何得说疑二。初问答断疑。二挍量 <lb ed="X" n="0079c13"/><lb ed="R039" n="0157b06"/>显勝。初问答断疑二。初约疑处为问。二顺实理为 <lb ed="X" n="0079c14"/><lb ed="R039" n="0157b07"/>酬。</p><p xml:id="pX25p0079c1402" cb:place="inline">初约疑处为问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0079c15"/><lb ed="R039" n="0157b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0079c1501">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0079c16"/><lb ed="R039" n="0157b09"/><persName>如来</persName>有所说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0079c17"/><lb ed="R039" n="0157b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0079c1701"><persName>佛</persName>意谓汝闻不可以相见<persName>佛</persName>。则<persName>佛</persName>非有为。应无得 <lb ed="X" n="0079c18"/><lb ed="R039" n="0157b11"/>说。将无疑我于树下是得菩提。于诸会是说法耶。 <lb ed="X" n="0079c19"/><lb ed="R039" n="0157b12"/>故即其疑处问云。于意云何。我于菩提树下得菩 <lb ed="X" n="0079c20"/><lb ed="R039" n="0157b13"/>提耶。不得菩提耶。于诸会之中是说法耶。是不说 <lb ed="X" n="0079c21"/><lb ed="R039" n="0157b14"/>法耶。密自审之。明以告我。不唯自断疑根。而现前 <lb ed="X" n="0079c22"/><lb ed="R039" n="0157b15"/>後世亦因此以无惑矣。但于其中。辞虽得否双兼。 <lb ed="X" n="0079c23"/><lb ed="R039" n="0157b16"/>意则在于无得。</p><p xml:id="pX25p0079c2307" cb:place="inline">△二顺实理为酬二。初略标正意。 <lb ed="X" n="0079c24"/><lb ed="R039" n="0157b17"/>二究竟根由。</p><p xml:id="pX25p0079c2406" cb:place="inline">初略标正意。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0080a" n="0080a"/> <lb ed="X" n="0080a01"/><lb ed="R039" n="0157b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0080a0101">须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有定法名阿耨多罗 <lb ed="X" n="0080a02"/><lb ed="R039" n="0158a01"/>三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0080a03"/><lb ed="R039" n="0158a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0080a0301">空生意谓。<persName>佛</persName>以果之得否。法之说否为问。如我解 <lb ed="X" n="0080a04"/><lb ed="R039" n="0158a03"/><persName>佛</persName>所说義。得非自得。得因于果。必有果而後可以 <lb ed="X" n="0080a05"/><lb ed="R039" n="0158a04"/>言得。先是无一定之法名果。何可得也。说非空说。 <lb ed="X" n="0080a06"/><lb ed="R039" n="0158a05"/>说即是法。必有法而後可以有说。先是无有一定 <lb ed="X" n="0080a07"/><lb ed="R039" n="0158a06"/>之法名法。何可说也。</p><p xml:id="pX25p0080a0709" cb:place="inline">无有定法四字。虽详下文。而 <lb ed="X" n="0080a08"/><lb ed="R039" n="0158a07"/>空生开口之时。<anchor xml:id="nkr_note_add_0080a0801" n="0080a0801"/><anchor xml:id="beg0080a0801" n="0080a0801"/>已<anchor xml:id="end0080a0801"/>先暗暗指定无为法身之性。不 <lb ed="X" n="0080a09"/><lb ed="R039" n="0158a08"/>定于有。不定于空。不定于此。不定于彼。微妙难思。 <lb ed="X" n="0080a10"/><lb ed="R039" n="0158a09"/>以断有取有说之疑矣。故弥勒云。应化非真<persName>佛</persName>。亦 <lb ed="X" n="0080a11"/><lb ed="R039" n="0158a10"/>非说法者。天亲云。迦文化身不证菩提。亦不说法。</p> <lb ed="X" n="0080a12"/><lb ed="R039" n="0158a11"/><p xml:id="pX25p0080a1201">△二究竟根由。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0080a13"/><lb ed="R039" n="0158a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0080a1301">何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取。不可说･非法･非非法。 <lb ed="X" n="0080a14"/><lb ed="R039" n="0158a13"/>所以者何。一切圣贤。皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0080a15"/><lb ed="R039" n="0158a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0080a1501">上但标无定。此征其所以不定之故。乃以说取验 <lb ed="X" n="0080a16"/><lb ed="R039" n="0158a15"/>之。若果可取说。即非不定。今则<persName>如来</persName>所说之法。皆 <lb ed="X" n="0080a17"/><lb ed="R039" n="0158a16"/>不可作有取。不可作无取。不可作法说。不可作非 <lb ed="X" n="0080a18"/><lb ed="R039" n="0158a17"/>法说。微妙难言。幽深罔措。如弥勒云。说法不二取。 <lb ed="X" n="0080a19"/><lb ed="R039" n="0158a18"/>谓说者不取于法之有。不取于非法之无。听者亦 <lb ed="X" n="0080a20"/><lb ed="R039" n="0158b01"/>如是也。何可定也。又究其所以不可取说之由者。 <lb ed="X" n="0080a21"/><lb ed="R039" n="0158b02"/>以一切圣贤。皆以无为法而有差别。无为離言。何 <lb ed="X" n="0080a22"/><lb ed="R039" n="0158b03"/>可说也。无为離相。何可取也。如弥勒云。无说離言 <lb ed="X" n="0080a23"/><lb ed="R039" n="0158b04"/>相。</p><p xml:id="pX25p0080a2302" cb:place="inline">差别者。三乘圣贤。所证浅深。故曰差别。然皆以 <lb ed="X" n="0080a24"/><lb ed="R039" n="0158b05"/>无为而有差别。则圣人固此无为。贤人亦此无为。 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0080b" n="0080b"/> <lb ed="X" n="0080b01"/><lb ed="R039" n="0158b06"/>其何差别之有。譬如众器所现方圆之空。故曰差 <lb ed="X" n="0080b02"/><lb ed="R039" n="0158b07"/>别。然皆以虚空而有方圆。则方固此空。圆亦此空。 <lb ed="X" n="0080b03"/><lb ed="R039" n="0158b08"/>则亦何差别之有。故自其差别而观之。则因機有 <lb ed="X" n="0080b04"/><lb ed="R039" n="0158b09"/>说。因说有得。不无说证之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080001" n="0080001"/>未。自其皆以无为而有 <lb ed="X" n="0080b05"/><lb ed="R039" n="0158b10"/>差别观之。则说固此无为。证亦此无为。则亦何取 <lb ed="X" n="0080b06"/><lb ed="R039" n="0158b11"/>说之有。</p><p xml:id="pX25p0080b0604" cb:place="inline">△二挍量显勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0080b07"/><lb ed="R039" n="0158b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0080b0701">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝以用 <lb ed="X" n="0080b08"/><lb ed="R039" n="0158b13"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0080b09"/><lb ed="R039" n="0158b14"/>何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。若 <lb ed="X" n="0080b10"/><lb ed="R039" n="0158b15"/>复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0080b11"/><lb ed="R039" n="0158b16"/>福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0080b12"/><lb ed="R039" n="0158b17"/>三藐三菩提法。皆从此经出。须菩提。所谓<persName>佛</persName>･法者。即 <lb ed="X" n="0080b13"/><lb ed="R039" n="0158b18"/>非<persName>佛</persName>･法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0080b14"/><lb ed="R039" n="0159a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0080b1401">此挍量财法以显勝。复遣<persName>佛</persName>法以显玄也。夫说法 <lb ed="X" n="0080b15"/><lb ed="R039" n="0159a02"/>未幾。遽挍量者。以无住降伏。是实相般若之行。若 <lb ed="X" n="0080b16"/><lb ed="R039" n="0159a03"/>见诸相非相即见<persName>如来</persName>。是实相般若之理。无有定 <lb ed="X" n="0080b17"/><lb ed="R039" n="0159a04"/>法名菩提。是实相般若之果。无有定法可说。是实 <lb ed="X" n="0080b18"/><lb ed="R039" n="0159a05"/>相般若之法。教行理果。四法既备。大旨<anchor xml:id="nkr_note_add_0080b1801" n="0080b1801"/><anchor xml:id="beg0080b1801" n="0080b1801"/>已<anchor xml:id="end0080b1801"/>彰。故即 <lb ed="X" n="0080b19"/><lb ed="R039" n="0159a06"/>挍量其宏功。以启发乎真信耳。是福德即非福德 <lb ed="X" n="0080b20"/><lb ed="R039" n="0159a07"/>性者。以福德性是勝義空。绝相无为。不可言福与 <lb ed="X" n="0080b21"/><lb ed="R039" n="0159a08"/>不福。况可言多。故云即非福德性也。是故<persName>如来</persName>说 <lb ed="X" n="0080b22"/><lb ed="R039" n="0159a09"/>福德多者。是世俗有。有相有为。可以言福。兼可言 <lb ed="X" n="0080b23"/><lb ed="R039" n="0159a10"/>多。故云<persName>如来</persName>说福德多也。意谓是甚多福德。言不 <lb ed="X" n="0080b24"/><lb ed="R039" n="0159a11"/>约勝義空说多。是约世俗有说多耳。</p><p xml:id="pX25p0080b2415" cb:place="inline">持说四句偈 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0080c" n="0080c"/> <lb ed="X" n="0080c01"/><lb ed="R039" n="0159a12"/>者。一句诠一義。四義方成一偈。今上有乃至。则由 <lb ed="X" n="0080c02"/><lb ed="R039" n="0159a13"/>一部一章而至于一偈。下有等字。则由一偈半偈 <lb ed="X" n="0080c03"/><lb ed="R039" n="0159a14"/>而至于一句皆可也。非定以四句为言也。</p><p xml:id="pX25p0080c0317" cb:place="inline">若但取 <lb ed="X" n="0080c04"/><lb ed="R039" n="0159a15"/>四句为偈。必诠義究竟而后可。如凡所有相。皆是 <lb ed="X" n="0080c05"/><lb ed="R039" n="0159a16"/>虚妄。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。此为最妙。以第一 <lb ed="X" n="0080c06"/><lb ed="R039" n="0159a17"/>是有句。第二是无句。第三是亦有亦无句。第四是 <lb ed="X" n="0080c07"/><lb ed="R039" n="0159a18"/>非有非无句。文義既备。有是即无之有。无是即有 <lb ed="X" n="0080c08"/><lb ed="R039" n="0159b01"/>之无。双存即是双泯。双泯不异双存。四过皆離。般 <lb ed="X" n="0080c09"/><lb ed="R039" n="0159b02"/>若如<name role="" type="person">淸凉池</name>。四门皆可入也。一有所缺。则偏枯渗 <lb ed="X" n="0080c10"/><lb ed="R039" n="0159b03"/>漏。四过丛生。般若如大火聚。四门皆不可入也。</p><p xml:id="pX25p0080c1019" cb:place="inline">受 <lb ed="X" n="0080c11"/><lb ed="R039" n="0159b04"/>持解说。其福勝彼者。宝施但得人天有漏之福。今 <lb ed="X" n="0080c12"/><lb ed="R039" n="0159b05"/>以般若之法自利利人。得大菩提福慧圆具。无漏 <lb ed="X" n="0080c13"/><lb ed="R039" n="0159b06"/>淸净。岂止空得有漏之福而<anchor xml:id="nkr_note_add_0080c1301" n="0080c1301"/><anchor xml:id="beg0080c1301" n="0080c1301"/>已<anchor xml:id="end0080c1301"/>耶。如弥勒云。受持 <lb ed="X" n="0080c14"/><lb ed="R039" n="0159b07"/>法及说。不空于福德。福不趣菩提。二能趣菩提。故 <lb ed="X" n="0080c15"/><lb ed="R039" n="0159b08"/>勝彼也。然其所以能趣者。<persName>佛</persName>及阿耨菩提。从此经 <lb ed="X" n="0080c16"/><lb ed="R039" n="0159b09"/>出。</p><p xml:id="pX25p0080c1602" cb:place="inline">菩提名法身。本无生灭。而以烦恼覆之则隐。今 <lb ed="X" n="0080c17"/><lb ed="R039" n="0159b10"/>以持说之力。妙慧自彰。观破烦恼。法身显现。如灯 <lb ed="X" n="0080c18"/><lb ed="R039" n="0159b11"/>了物。名为了因。是法从此出也。报化名福身。本无 <lb ed="X" n="0080c19"/><lb ed="R039" n="0159b12"/>所有。万行乃生。今以持说之行。能感福身。如种得 <lb ed="X" n="0080c20"/><lb ed="R039" n="0159b13"/>水土。芽苗自发。乃名生因。是<persName>佛</persName>从此出也。故弥勒 <lb ed="X" n="0080c21"/><lb ed="R039" n="0159b14"/>云。于实为了因。于馀为生因。然又云所谓<persName>佛</persName>法即 <lb ed="X" n="0080c22"/><lb ed="R039" n="0159b15"/>非<persName>佛</persName>法者。犹云所谓<persName>佛</persName>法最为玄妙。馀人不得。唯 <lb ed="X" n="0080c23"/><lb ed="R039" n="0159b16"/><persName>佛</persName>能得。能作第一法因。福中殊勝无比者也。故弥 <lb ed="X" n="0080c24"/><lb ed="R039" n="0159b17"/>勒云。唯独诸<persName>佛</persName>法。福成第一体。亦可既云第一即 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0081a" n="0081a"/> <lb ed="X" n="0081a01"/><lb ed="R039" n="0159b18"/>圆觉。一切<persName>如来</persName>妙圆觉心。本无菩提及与涅槃。亦 <lb ed="X" n="0081a02"/><lb ed="R039" n="0160a01"/>无成<persName>佛</persName>及不成<persName>佛</persName>義也。</p> <lb ed="X" n="0081a03"/><lb ed="R039" n="0160a02"/><p xml:id="pX25p0081a0301">△四断声闻得果是取疑二。初断三果疑。二断四 <lb ed="X" n="0081a04"/><lb ed="R039" n="0160a03"/>果疑。</p><p xml:id="pX25p0081a0403" cb:place="inline">初断三果疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0081a05"/><lb ed="R039" n="0160a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0081a0501">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0081a06"/><lb ed="R039" n="0160a05"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。而 <lb ed="X" n="0081a07"/><lb ed="R039" n="0160a06"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。须菩提。于 <lb ed="X" n="0081a08"/><lb ed="R039" n="0160a07"/>意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果不。须菩提 <lb ed="X" n="0081a09"/><lb ed="R039" n="0160a08"/>言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而实无往来。 <lb ed="X" n="0081a10"/><lb ed="R039" n="0160a09"/>是名斯陀含。须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我 <lb ed="X" n="0081a11"/><lb ed="R039" n="0160a10"/>得阿那含果不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含 <lb ed="X" n="0081a12"/><lb ed="R039" n="0160a11"/>名为不来。而实无不来。是故名阿那含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0081a13"/><lb ed="R039" n="0160a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0081a1301">四果分二段者。一･均其廣略故。二･前三文相同故。 <lb ed="X" n="0081a14"/><lb ed="R039" n="0160a13"/><persName>如来</persName>意谓汝闻无为不可取说。将无疑声闻各证 <lb ed="X" n="0081a15"/><lb ed="R039" n="0160a14"/>无为之果。如证而说是取说耶。若正证时能作是 <lb ed="X" n="0081a16"/><lb ed="R039" n="0160a15"/>念。我得某果。则有我相。乃名为取。汝试一思之。从 <lb ed="X" n="0081a17"/><lb ed="R039" n="0160a16"/>初至四。皆能作是念不。空生一一皆云不也。及究 <lb ed="X" n="0081a18"/><lb ed="R039" n="0160a17"/>其所以为不者。于初果则曰须陀洹。名为入流。而 <lb ed="X" n="0081a19"/><lb ed="R039" n="0160a18"/>实无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。意谓 <lb ed="X" n="0081a20"/><lb ed="R039" n="0160b01"/>入流者。入圣流也。不入者。逆凡流也。逆凡者。以博 <lb ed="X" n="0081a21"/><lb ed="R039" n="0160b02"/>地凡夫。从无始来。绸缪我见。于六尘境。无任胶粘。 <lb ed="X" n="0081a22"/><lb ed="R039" n="0160b03"/>今须陀洹。以诸忍智。十六种心。断三界中。四谛之 <lb ed="X" n="0081a23"/><lb ed="R039" n="0160b04"/>下。八十八使。则分别我见既<anchor xml:id="nkr_note_add_0081a2301" n="0081a2301"/><anchor xml:id="beg0081a2301" n="0081a2301"/>已<anchor xml:id="end0081a2301"/>尽除。虽对色等攀 <lb ed="X" n="0081a24"/><lb ed="R039" n="0160b05"/>缘不起。故云不入。是则不入。即是逆凡。逆凡即名 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0081b" n="0081b"/> <lb ed="X" n="0081b01"/><lb ed="R039" n="0160b06"/>入圣。非别有所入也。无所入。则无能入。既无能入。 <lb ed="X" n="0081b02"/><lb ed="R039" n="0160b07"/>谁作是念而曰我得须陀洹耶。</p><p xml:id="pX25p0081b0213" cb:place="inline">于二果则曰斯陀 <lb ed="X" n="0081b03"/><lb ed="R039" n="0160b08"/>含。名一往来。而实无往来。故名斯陀含。一往来者。 <lb ed="X" n="0081b04"/><lb ed="R039" n="0160b09"/>一往天上。一来人间也。实无往来者。以初果<anchor xml:id="nkr_note_add_0081b0401" n="0081b0401"/><anchor xml:id="beg0081b0401" n="0081b0401"/>须<anchor xml:id="end0081b0401"/>陀洹。 <lb ed="X" n="0081b05"/><lb ed="R039" n="0160b10"/>于断见之外。六番往来。进断欲界思惑。贪嗔痴慢 <lb ed="X" n="0081b06"/><lb ed="R039" n="0160b11"/>九品之中。前六品尽。虽馀後三。须一往来。而後能 <lb ed="X" n="0081b07"/><lb ed="R039" n="0160b12"/>断。然三界分别之我。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0081b0701" n="0081b0701"/><anchor xml:id="beg0081b0701" n="0081b0701"/>已<anchor xml:id="end0081b0701"/>全尽。初地俱生之我。又 <lb ed="X" n="0081b08"/><lb ed="R039" n="0160b13"/>且分除。虽见往来。以无我故。实无往来之者。如刻 <lb ed="X" n="0081b09"/><lb ed="R039" n="0160b14"/>木为人。虽见运动。以无心念。实无运动之者。既无 <lb ed="X" n="0081b10"/><lb ed="R039" n="0160b15"/>往来。谁为作念而曰我得斯陀含耶。</p><p xml:id="pX25p0081b1015" cb:place="inline">于三果则曰 <lb ed="X" n="0081b11"/><lb ed="R039" n="0160b16"/>阿那含。名为不来。而实无不来。名阿那含。不来者。 <lb ed="X" n="0081b12"/><lb ed="R039" n="0160b17"/>不来欲界及人间也。实无不来者。以初果七番往 <lb ed="X" n="0081b13"/><lb ed="R039" n="0160b18"/>来。欲界九品思惑断尽。虽住四禅。进断上二界中。 <lb ed="X" n="0081b14"/><lb ed="R039" n="0161a01"/>七十二品思惑。而以三界之见既寂。下地之思且 <lb ed="X" n="0081b15"/><lb ed="R039" n="0161a02"/>空。虽住不来。以无我故实无不来之者。既无不来。 <lb ed="X" n="0081b16"/><lb ed="R039" n="0161a03"/>谁能作念。而曰我得阿那含耶。</p><p xml:id="pX25p0081b1613" cb:place="inline">是则非不证果。但 <lb ed="X" n="0081b17"/><lb ed="R039" n="0161a04"/>于证时无取心耳。唯其不取。方成证義。则亦何取 <lb ed="X" n="0081b18"/><lb ed="R039" n="0161a05"/>之有耶。</p><p xml:id="pX25p0081b1804" cb:place="inline">△二断四果疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0081b19"/><lb ed="R039" n="0161a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0081b1901">须菩提。于意云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道 <lb ed="X" n="0081b20"/><lb ed="R039" n="0161a07"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法名阿罗汉。 <lb ed="X" n="0081b21"/><lb ed="R039" n="0161a08"/><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人 <lb ed="X" n="0081b22"/><lb ed="R039" n="0161a09"/>众生寿者。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。 <lb ed="X" n="0081b23"/><lb ed="R039" n="0161a10"/>是第一離欲阿罗汉。我不作是念。我是離欲阿罗汉。 <lb ed="X" n="0081b24"/><lb ed="R039" n="0161a11"/><persName>世尊</persName>。我若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0081c" n="0081c"/> <lb ed="X" n="0081c01"/><lb ed="R039" n="0161a12"/>提是乐阿兰那行者。以须菩提实无所行。而名须菩 <lb ed="X" n="0081c02"/><lb ed="R039" n="0161a13"/>提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0081c03"/><lb ed="R039" n="0161a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0081c0301">阿罗汉。此云杀贼。见思烦恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c0301" n="0081c0301"/><anchor xml:id="beg0081c0301" n="0081c0301"/>已<anchor xml:id="end0081c0301"/>断尽故。亦云无生。 <lb ed="X" n="0081c04"/><lb ed="R039" n="0161a15"/>超出三界。不受後有故。亦云<persName>应供</persName>。堪为人天良福 <lb ed="X" n="0081c05"/><lb ed="R039" n="0161a16"/>田故。若顺前须陀洹名为入流。而无所入。是名须 <lb ed="X" n="0081c06"/><lb ed="R039" n="0161a17"/>陀洹。乃至阿那含名为不来。而实无不来。是名阿 <lb ed="X" n="0081c07"/><lb ed="R039" n="0161a18"/>那含。则此应云阿罗汉。名为杀贼等。而实无杀贼 <lb ed="X" n="0081c08"/><lb ed="R039" n="0161b01"/>等。是名阿罗汉。今云实无有法者。意欲以法字总 <lb ed="X" n="0081c09"/><lb ed="R039" n="0161b02"/>该三种。取文省故。文虽省而義无殊也。良以四果 <lb ed="X" n="0081c10"/><lb ed="R039" n="0161b03"/>断七十二品思惑既尽。不受後有。正证尽智无生 <lb ed="X" n="0081c11"/><lb ed="R039" n="0161b04"/>智时。而实无尽可尽。无生可生。了无所得。是谓证 <lb ed="X" n="0081c12"/><lb ed="R039" n="0161b05"/>耳。</p><p xml:id="pX25p0081c1202" cb:place="inline">若纔作是念。我能得果。则著我人。与凡夫何异。 <lb ed="X" n="0081c13"/><lb ed="R039" n="0161b06"/>用此验之。的知无念。此正答断疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c1301" n="0081c1301"/><anchor xml:id="beg0081c1301" n="0081c1301"/>已<anchor xml:id="end0081c1301"/>竟。</p><p xml:id="pX25p0081c1316" cb:place="inline">下复引<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c1302" n="0081c1302"/><anchor xml:id="beg0081c1302" n="0081c1302"/>己<anchor xml:id="end0081c1302"/> <lb ed="X" n="0081c14"/><lb ed="R039" n="0161b07"/>所证。令人生信。三昧之言定也。曰无诤者。以内无 <lb ed="X" n="0081c15"/><lb ed="R039" n="0161b08"/>能所。外忘角立。不与物竞。故人中最为第一。复曰 <lb ed="X" n="0081c16"/><lb ed="R039" n="0161b09"/>第一離欲阿罗汉者。以離三昧障尽。名无诤三昧。 <lb ed="X" n="0081c17"/><lb ed="R039" n="0161b10"/>離贪欲障尽。名離欲阿罗汉。離欲则罗汉所同。无 <lb ed="X" n="0081c18"/><lb ed="R039" n="0161b11"/>诤乃空生所独。故又曰第一離欲阿罗汉也。我不 <lb ed="X" n="0081c19"/><lb ed="R039" n="0161b12"/>作是念我是離欲阿罗汉者。言<persName>佛</persName>虽歎我第一。而 <lb ed="X" n="0081c20"/><lb ed="R039" n="0161b13"/>我于此时辄无是第一之念也。</p><p xml:id="pX25p0081c2013" cb:place="inline">若作是念者。反言 <lb ed="X" n="0081c21"/><lb ed="R039" n="0161b14"/>之也。实无所行者。顺言之也。阿兰那。此云寂静。即 <lb ed="X" n="0081c22"/><lb ed="R039" n="0161b15"/>无诤也。大意谓我虽亲证第一。<persName>佛</persName>虽印我第一。而 <lb ed="X" n="0081c23"/><lb ed="R039" n="0161b16"/>我于此时。了无是第一之念。即可以知其不作是 <lb ed="X" n="0081c24"/><lb ed="R039" n="0161b17"/>念矣。故有念<persName>佛</persName>则不印。无念乃得<persName>佛</persName>印。无念则无 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0082a" n="0082a"/> <lb ed="X" n="0082a01"/><lb ed="R039" n="0161b18"/>取。唯其不取。方成证義。夫何疑取之有。如弥勒云。 <lb ed="X" n="0082a02"/><lb ed="R039" n="0162a01"/>不可取及说。自果不取故。依彼善吉者。说離二种 <lb ed="X" n="0082a03"/><lb ed="R039" n="0162a02"/>障。然则四果不同。同归无取。无取则无得。无得则 <lb ed="X" n="0082a04"/><lb ed="R039" n="0162a03"/>无说矣。无得而得。无说而说。又何以得说为疑耶。</p> <lb ed="X" n="0082a05"/><lb ed="R039" n="0162a04"/><p xml:id="pX25p0082a0501">△五断释迦燃灯取说疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082a06"/><lb ed="R039" n="0162a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0082a0601"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0082a07"/><lb ed="R039" n="0162a06"/>所得不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082a08"/><lb ed="R039" n="0162a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0082a0801"><persName>佛</persName>意谓汝前闻。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取不可说。将 <lb ed="X" n="0082a09"/><lb ed="R039" n="0162a08"/>无疑我于燃灯<persName>佛</persName>所。授记言说之中。有法为所得。 <lb ed="X" n="0082a10"/><lb ed="R039" n="0162a09"/>燃灯有法为所说耶。得与不得。于汝意中。作何见 <lb ed="X" n="0082a11"/><lb ed="R039" n="0162a10"/>解。其自审之。明以告我。乃空生断其疑云。不也。世 <lb ed="X" n="0082a12"/><lb ed="R039" n="0162a11"/>尊。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于授记言说之中。实无法为 <lb ed="X" n="0082a13"/><lb ed="R039" n="0162a12"/>所得。以语从缘生。无有自性。擧体全空。空故无得。 <lb ed="X" n="0082a14"/><lb ed="R039" n="0162a13"/>斯则闻而无闻。说而无说。意谓<persName>佛</persName>得记者。但以自 <lb ed="X" n="0082a15"/><lb ed="R039" n="0162a14"/>无分别智。证自无分别理。智与理冥。境与神会。離 <lb ed="X" n="0082a16"/><lb ed="R039" n="0162a15"/>言说相是不可说。離心缘相是不可取。如弥勒云。 <lb ed="X" n="0082a17"/><lb ed="R039" n="0162a16"/><persName>佛</persName>于燃灯语。不取理实智。以是真实義。成彼无取 <lb ed="X" n="0082a18"/><lb ed="R039" n="0162a17"/>说。按坡仙谓<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。以无 <lb ed="X" n="0082a19"/><lb ed="R039" n="0162a18"/>所得故而得。舍利弗得罗汉道亦以无所得故而 <lb ed="X" n="0082a20"/><lb ed="R039" n="0162b01"/>得。<persName>如来</persName>与舍利弗若是均乎。曰何独舍利弗。至于 <lb ed="X" n="0082a21"/><lb ed="R039" n="0162b02"/>百工贱技。承蜩意钩履狶画墁。未有不同者也。夫 <lb ed="X" n="0082a22"/><lb ed="R039" n="0162b03"/>道之大小。虽至于菩萨。其视<persName>如来</persName>。犹若天渊。及其 <lb ed="X" n="0082a23"/><lb ed="R039" n="0162b04"/>以无所得故而得。则承蜩意钩履狶画墁。未有不 <lb ed="X" n="0082a24"/><lb ed="R039" n="0162b05"/>与<persName>如来</persName>同者也。斯言其近之。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0082b" n="0082b"/> <lb ed="X" n="0082b01"/><lb ed="R039" n="0162b06"/><p xml:id="pX25p0082b0101">△六断严土违于不取疑三。初问。二答。三结。</p><p xml:id="pX25p0082b0118" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0082b02"/><lb ed="R039" n="0162b07"/>问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b03"/><lb ed="R039" n="0162b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0082b0301">须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b04"/><lb ed="R039" n="0162b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0082b0401"><persName>如来</persName>意谓。汝闻法不可取。又将无疑菩萨莊严净 <lb ed="X" n="0082b05"/><lb ed="R039" n="0162b10"/>土是违于不取之言乎。于意中云何。是莊严耶。是 <lb ed="X" n="0082b06"/><lb ed="R039" n="0162b11"/>不莊严耶。莊严<persName>佛</persName>土是取相莊严问。但词虽擧相。 <lb ed="X" n="0082b07"/><lb ed="R039" n="0162b12"/>意欲明性。相。谓宝池金地。性。谓真如实理。理虽不 <lb ed="X" n="0082b08"/><lb ed="R039" n="0162b13"/>外于事。而住著于事为之行。成就形相之土。是住 <lb ed="X" n="0082b09"/><lb ed="R039" n="0162b14"/>色生心。名为有取。若以无为之智。而契真如之理。 <lb ed="X" n="0082b10"/><lb ed="R039" n="0162b15"/>事即全是于理。而以无严之严。是无住生心。名为 <lb ed="X" n="0082b11"/><lb ed="R039" n="0162b16"/>无取。言中带向。句内含機。故曰云何及不。探其解 <lb ed="X" n="0082b12"/><lb ed="R039" n="0162b17"/>也。</p><p xml:id="pX25p0082b1202" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b13"/><lb ed="R039" n="0162b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0082b1301">不也。<persName>世尊</persName>。何以故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b14"/><lb ed="R039" n="0163a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0082b1401">空生遂断云。不也。<persName>世尊</persName>。不莊严<persName>佛</persName>土。复征云。何故 <lb ed="X" n="0082b15"/><lb ed="R039" n="0163a02"/>不严而堕断灭之见耶。即释云。莊严<persName>佛</persName>土者。即非 <lb ed="X" n="0082b16"/><lb ed="R039" n="0163a03"/>形相莊严。乃无相莊严。是名莊严也。谓修习无分 <lb ed="X" n="0082b17"/><lb ed="R039" n="0163a04"/>别智。通达真唯识性。心外无土。以智契理。无严而 <lb ed="X" n="0082b18"/><lb ed="R039" n="0163a05"/>严。空有一味。如是以取净土耳。岂離体性而著形 <lb ed="X" n="0082b19"/><lb ed="R039" n="0163a06"/>相以论莊严耶。故弥勒云。智习唯识通。如是取净 <lb ed="X" n="0082b20"/><lb ed="R039" n="0163a07"/>土。非形第一体。非严莊严意。</p><p xml:id="pX25p0082b2012" cb:place="inline">问。诸<persName>佛</persName>身土。性相具 <lb ed="X" n="0082b21"/><lb ed="R039" n="0163a08"/>足。方为了義。今既唯严于性。岂不缺于相耶。答。身 <lb ed="X" n="0082b22"/><lb ed="R039" n="0163a09"/>土之相。唯心之影。心净方能现之。苟能淸净其心。 <lb ed="X" n="0082b23"/><lb ed="R039" n="0163a10"/>身土自然显现。其犹磨镜。尘尽像生。法尔如然。良 <lb ed="X" n="0082b24"/><lb ed="R039" n="0163a11"/>非造作。故唯识云。大圆镜智能现身土智影。况是 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0082c" n="0082c"/> <lb ed="X" n="0082c01"/><lb ed="R039" n="0163a12"/>即相亡相。非谓弃相取性。但无执情。何碍于相。</p><p xml:id="pX25p0082c0119" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0082c02"/><lb ed="R039" n="0163a13"/>三结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c03"/><lb ed="R039" n="0163a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0082c0301">是故须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是生淸净心。不应 <lb ed="X" n="0082c04"/><lb ed="R039" n="0163a15"/>住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而生 <lb ed="X" n="0082c05"/><lb ed="R039" n="0163a16"/>其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c06"/><lb ed="R039" n="0163a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0082c0601">即非莊严是名莊严。乃淸净心。是故劝云。菩萨摩 <lb ed="X" n="0082c07"/><lb ed="R039" n="0163a18"/>诃萨。应如是生淸净心也。若分别<persName>佛</persName>土是有为形 <lb ed="X" n="0082c08"/><lb ed="R039" n="0163b01"/>相。而言我成就者。彼住色等是染汚心。故诫云。不 <lb ed="X" n="0082c09"/><lb ed="R039" n="0163b02"/>应住色等生心也。应无所住而生其心者。其心。指 <lb ed="X" n="0082c10"/><lb ed="R039" n="0163b03"/>本有无住之真心。以诸众生。住著于境。则真心隐 <lb ed="X" n="0082c11"/><lb ed="R039" n="0163b04"/>而不现。名曰不生。今应顺性而修。如古镜之明。虽 <lb ed="X" n="0082c12"/><lb ed="R039" n="0163b05"/>现众相。无相可得。不住于有。虽本无相。能现众相。 <lb ed="X" n="0082c13"/><lb ed="R039" n="0163b06"/>不住于空。应如是无所住著。以显现本有之真性。 <lb ed="X" n="0082c14"/><lb ed="R039" n="0163b07"/>而生其心也。故经云。一切法不生。是般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0082c15"/><lb ed="R039" n="0163b08"/>生。</p><p xml:id="pX25p0082c1502" cb:place="inline">又不住色等。是遮于有。而生其心。是遮于无。既 <lb ed="X" n="0082c16"/><lb ed="R039" n="0163b09"/>離有无。即名中道。如是体达。是真莊严。故净名云。 <lb ed="X" n="0082c17"/><lb ed="R039" n="0163b10"/>欲净<persName>佛</persName>土。当净其心。随其心净。则<persName>佛</persName>土净。今離有 <lb ed="X" n="0082c18"/><lb ed="R039" n="0163b11"/>无。正是净心。又应无所住而生其心。是一经要旨。 <lb ed="X" n="0082c19"/><lb ed="R039" n="0163b12"/>六祖悟门。般若菩萨特宜知此。</p> <lb ed="X" n="0082c20"/><lb ed="R039" n="0163b13"/><p xml:id="pX25p0082c2001">△七断受得报身有取疑二。初问答断疑。二挍量 <lb ed="X" n="0082c21"/><lb ed="R039" n="0163b14"/>显勝。</p><p xml:id="pX25p0082c2103" cb:place="inline">初问答断疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c22"/><lb ed="R039" n="0163b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0082c2201">须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <lb ed="X" n="0082c23"/><lb ed="R039" n="0163b16"/>大不。须菩提言。甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大 <lb ed="X" n="0082c24"/><lb ed="R039" n="0163b17"/>身。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0083a" n="0083a"/> <lb ed="X" n="0083a01"/><lb ed="R039" n="0163b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0083a0101"><persName>佛</persName>意谓。汝又将无疑。受得报<persName>佛</persName>。是取自法王身。乘 <lb ed="X" n="0083a02"/><lb ed="R039" n="0164a01"/>前所说不可取耶。须菩提。譬如有人身如<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0083a03"/><lb ed="R039" n="0164a02"/>王。于汝意云何。是如须弥之报身为大耶。为不大 <lb ed="X" n="0083a04"/><lb ed="R039" n="0164a03"/>耶。报身譬须弥者。一显大義。二无取義。大谓称性。 <lb ed="X" n="0083a05"/><lb ed="R039" n="0164a04"/>大行既<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a0501" n="0083a0501"/><anchor xml:id="beg0083a0501" n="0083a0501"/>已<anchor xml:id="end0083a0501"/>周圆。所感自受用身。于色究竟处。示现 <lb ed="X" n="0083a06"/><lb ed="R039" n="0164a05"/>一切世界最高大身。故名为大。无取者。以山王虽 <lb ed="X" n="0083a07"/><lb ed="R039" n="0164a06"/>大。毫无分别。不取我是山王。法王虽大。万虑都忘。 <lb ed="X" n="0083a08"/><lb ed="R039" n="0164a07"/>不取我是法王。故名为取。如弥勒云。如山王无取。 <lb ed="X" n="0083a09"/><lb ed="R039" n="0164a08"/>受报亦复然。故知纔下身如<name role="" type="person">须弥山</name>王六字。不但 <lb ed="X" n="0083a10"/><lb ed="R039" n="0164a09"/>形彼报身之大。而无取之意。<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a1001" n="0083a1001"/><anchor xml:id="beg0083a1001" n="0083a1001"/>已<anchor xml:id="end0083a1001"/>昭然矣。</p><p xml:id="pX25p0083a1016" cb:place="inline">空生即会 <lb ed="X" n="0083a11"/><lb ed="R039" n="0164a10"/>其意曰。甚大。<persName>世尊</persName>。然其所以为甚大者。以<persName>佛</persName>说非 <lb ed="X" n="0083a12"/><lb ed="R039" n="0164a11"/>身。是名大身。故甚大也。<persName>佛</persName>说非身者。非有漏有为 <lb ed="X" n="0083a13"/><lb ed="R039" n="0164a12"/>身。是名大身者。是无漏无为身。如弥勒云。远離于 <lb ed="X" n="0083a14"/><lb ed="R039" n="0164a13"/>诸漏。及有为法故。然则报身既非生灭有为。生死 <lb ed="X" n="0083a15"/><lb ed="R039" n="0164a14"/>有漏。则纯一淸净。唯如如及如如智独存。理智浑 <lb ed="X" n="0083a16"/><lb ed="R039" n="0164a15"/>融。妙凝无间。尙无无取。况有取耶。</p><p xml:id="pX25p0083a1614" cb:place="inline">△二挍量显勝 <lb ed="X" n="0083a17"/><lb ed="R039" n="0164a16"/>二。初外财挍量显经勝。二内财挍量显经勝。初外 <lb ed="X" n="0083a18"/><lb ed="R039" n="0164a17"/>财挍量显经勝二。初正挍显勝。二别显经勝。</p><p xml:id="pX25p0083a1818" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0083a19"/><lb ed="R039" n="0164a18"/>正挍显勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083a20"/><lb ed="R039" n="0164b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0083a2001">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0083a21"/><lb ed="R039" n="0164b02"/>何。是诸恒河沙寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0083a22"/><lb ed="R039" n="0164b03"/>恒河尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <lb ed="X" n="0083a23"/><lb ed="R039" n="0164b04"/>有善男子･善女人。以七宝满尔所恒河沙数三千大 <lb ed="X" n="0083a24"/><lb ed="R039" n="0164b05"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0083b" n="0083b"/> <lb ed="X" n="0083b01"/><lb ed="R039" n="0164b06"/>告须菩提。若善男子･善女人。于此经中乃至受持四 <lb ed="X" n="0083b02"/><lb ed="R039" n="0164b07"/>句偈等。为他人说。而此福德勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083b03"/><lb ed="R039" n="0164b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0083b0301">此第二番挍量显勝也。如恒河中所有沙者。约一 <lb ed="X" n="0083b04"/><lb ed="R039" n="0164b09"/>恒河中之沙也。如是沙等恒河者。约一河之沙数 <lb ed="X" n="0083b05"/><lb ed="R039" n="0164b10"/>恒河也。是诸恒河沙寧为多不。至尔所三千大千 <lb ed="X" n="0083b06"/><lb ed="R039" n="0164b11"/>世界者。约诸河之沙数世界也。世界之多无量。悉 <lb ed="X" n="0083b07"/><lb ed="R039" n="0164b12"/>以七宝满之而施。福之多也甚矣。乃于此经持说 <lb ed="X" n="0083b08"/><lb ed="R039" n="0164b13"/>四句偈等。其福勝彼。则经之功德。为何如哉。</p><p xml:id="pX25p0083b0818" cb:place="inline">问。何 <lb ed="X" n="0083b09"/><lb ed="R039" n="0164b14"/>不于初挍量中。即说无量世界以显其勝耶。答。为 <lb ed="X" n="0083b10"/><lb ed="R039" n="0164b15"/>渐化众生。渐信上妙義故。又法虽无二。所显不同。 <lb ed="X" n="0083b11"/><lb ed="R039" n="0164b16"/>如四果无心。迦文无得。严净国土。不严而严。修证 <lb ed="X" n="0083b12"/><lb ed="R039" n="0164b17"/>报身。无证而证。前喩之前。皆所未显。今既显明。故 <lb ed="X" n="0083b13"/><lb ed="R039" n="0164b18"/>喩复殊勝。如弥勒云。说多義差别。亦成勝挍量。後 <lb ed="X" n="0083b14"/><lb ed="R039" n="0165a01"/>福过于前。故褈说勝喩。</p><p xml:id="pX25p0083b1410" cb:place="inline">△二别显经勝五。初尊处 <lb ed="X" n="0083b15"/><lb ed="R039" n="0165a02"/>歎人显经勝。二约義辩名显经勝。三<persName>佛</persName>无异说显 <lb ed="X" n="0083b16"/><lb ed="R039" n="0165a03"/>经勝。四施福劣尘显经勝。五感果離相显经勝。</p> <lb ed="X" n="0083b17"/><lb ed="R039" n="0165a04"/><p xml:id="pX25p0083b1701">初尊处歎人显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083b18"/><lb ed="R039" n="0165a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0083b1801">复次。须菩提。随说是经乃至四句偈等。当知此处。一 <lb ed="X" n="0083b19"/><lb ed="R039" n="0165a06"/>切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人 <lb ed="X" n="0083b20"/><lb ed="R039" n="0165a07"/>尽能受持读诵。须菩提。当知是人。成就最上第一希 <lb ed="X" n="0083b21"/><lb ed="R039" n="0165a08"/>有之法。若是经典所在之处。则为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083b22"/><lb ed="R039" n="0165a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0083b2201">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0083b2201" n="0083b2201"/><anchor xml:id="beg0083b2201" n="0083b2201"/>已<anchor xml:id="end0083b2201"/>总挍经福殊勝。若别显之。复次须菩提。随機 <lb ed="X" n="0083b23"/><lb ed="R039" n="0165a10"/>随处。因时致宜而随说是经。从多或寡。乃至四句 <lb ed="X" n="0083b24"/><lb ed="R039" n="0165a11"/>偈等。当知此处一切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0083c" n="0083c"/> <lb ed="X" n="0083c01"/><lb ed="R039" n="0165a12"/>如<persName>佛</persName>塔庙。说经之处尙宜尊敬若此。何况尽能受 <lb ed="X" n="0083c02"/><lb ed="R039" n="0165a13"/>持读诵之人乎。当知是人成就最上第一稀有之 <lb ed="X" n="0083c03"/><lb ed="R039" n="0165a14"/>法。而其恭敬供养。又当何如。是以此经所在之处。 <lb ed="X" n="0083c04"/><lb ed="R039" n="0165a15"/>即<persName>佛</persName>与文殊等。尊重弟子之所在。以一切圣贤。皆 <lb ed="X" n="0083c05"/><lb ed="R039" n="0165a16"/>证无为。经显无为。岂非圣贤所在。故当恭敬其有 <lb ed="X" n="0083c06"/><lb ed="R039" n="0165a17"/>法之处。恭敬其受法之人。如弥勒云。尊重于二处。 <lb ed="X" n="0083c07"/><lb ed="R039" n="0165a18"/>谓人与处也。若施宝之处。施宝之人。岂当如是恭 <lb ed="X" n="0083c08"/><lb ed="R039" n="0165b01"/>敬。岂能如是恭敬乎。经之勝于宝施。此其一也。又 <lb ed="X" n="0083c09"/><lb ed="R039" n="0165b02"/>最上第一稀有。是极歎其妙。若分之。亦可最上是 <lb ed="X" n="0083c10"/><lb ed="R039" n="0165b03"/>法身。第一是报身。稀有是应身。以持经能显法身。 <lb ed="X" n="0083c11"/><lb ed="R039" n="0165b04"/>能生福身故也。</p><p xml:id="pX25p0083c1107" cb:place="inline">△二约義辩名显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083c12"/><lb ed="R039" n="0165b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0083c1201">尔时。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0083c13"/><lb ed="R039" n="0165b06"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0083c14"/><lb ed="R039" n="0165b07"/>字。汝当奉持。所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。则 <lb ed="X" n="0083c15"/><lb ed="R039" n="0165b08"/>非般若波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083c16"/><lb ed="R039" n="0165b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0083c1601">当機闻法殊勝如此。乃因勝问名。幷求奉持之法 <lb ed="X" n="0083c17"/><lb ed="R039" n="0165b10"/>也。此经名金刚等者。以般若观照之功。坚故不为 <lb ed="X" n="0083c18"/><lb ed="R039" n="0165b11"/>一切所壞。利故能壞一切。惑染拟之则消。结业撄 <lb ed="X" n="0083c19"/><lb ed="R039" n="0165b12"/>之则碎。故云以是名字之義汝当奉持。</p><p xml:id="pX25p0083c1916" cb:place="inline">又恐疑云。 <lb ed="X" n="0083c20"/><lb ed="R039" n="0165b13"/><persName>佛</persName>凡说法。名相皆空。今特立此名。岂不违于空義。 <lb ed="X" n="0083c21"/><lb ed="R039" n="0165b14"/>故复征云。以何所以。立此名耶。乃云<persName>佛</persName>说般若波 <lb ed="X" n="0083c22"/><lb ed="R039" n="0165b15"/>罗蜜。即非般若波罗蜜。般若等者名也。则非般若 <lb ed="X" n="0083c23"/><lb ed="R039" n="0165b16"/>等者。无名也。无名之名。何违空義。又因名显義。義 <lb ed="X" n="0083c24"/><lb ed="R039" n="0165b17"/>实名虚。若执虚名。岂有实義。故<persName>佛</persName>说金刚般若波 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0084a" n="0084a"/> <lb ed="X" n="0084a01"/><lb ed="R039" n="0165b18"/>罗蜜。则非金刚般若波罗蜜。是则宝施特救济于 <lb ed="X" n="0084a02"/><lb ed="R039" n="0166a01"/>一时。而般若断烦恼于永劫。经之勝于宝施者。此 <lb ed="X" n="0084a03"/><lb ed="R039" n="0166a02"/>其二也。</p><p xml:id="pX25p0084a0304" cb:place="inline">问。正宗尙未。遽问名者何也。答。以总赅别 <lb ed="X" n="0084a04"/><lb ed="R039" n="0166a03"/>故。经有题目。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0084a0401" n="0084a0401"/><anchor xml:id="beg0084a0401" n="0084a0401"/>已<anchor xml:id="end0084a0401"/>说者有所统总而不忘。未说者 <lb ed="X" n="0084a05"/><lb ed="R039" n="0166a04"/>有所贯摄而易晓。故先问也。</p><p xml:id="pX25p0084a0512" cb:place="inline">△三<persName>佛</persName>无异说显经 <lb ed="X" n="0084a06"/><lb ed="R039" n="0166a05"/>勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084a07"/><lb ed="R039" n="0166a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0084a0701">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0084a08"/><lb ed="R039" n="0166a07"/><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084a09"/><lb ed="R039" n="0166a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0084a0901"><persName>佛</persName>意谓。须菩提。汝既知名即无名。便可悟说即无 <lb ed="X" n="0084a10"/><lb ed="R039" n="0166a09"/>说矣。于汝意云何。<persName>如来</persName>除所证法外。为有别异之 <lb ed="X" n="0084a11"/><lb ed="R039" n="0166a10"/>说耶。为说全是证。更无别异之说耶。空生即悟其 <lb ed="X" n="0084a12"/><lb ed="R039" n="0166a11"/>意而白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。意以有说皆如其 <lb ed="X" n="0084a13"/><lb ed="R039" n="0166a12"/>证。证中无说。岂有异耶。故自其言词观之。不无差 <lb ed="X" n="0084a14"/><lb ed="R039" n="0166a13"/>别之殊。自其实证而有言词以观之。说全是证。则 <lb ed="X" n="0084a15"/><lb ed="R039" n="0166a14"/>何一毫别异于其间哉。诸<persName>佛</persName>证同。说同。皆说般若。 <lb ed="X" n="0084a16"/><lb ed="R039" n="0166a15"/>皆无所说。故云。<persName>如来</persName>无所说。如弥勒连前金刚般 <lb ed="X" n="0084a17"/><lb ed="R039" n="0166a16"/>若名字而为偈云。因习证大体。言持习金刚般若 <lb ed="X" n="0084a18"/><lb ed="R039" n="0166a17"/>大因。能证金刚般若大体也。彼宝施之因。岂能证 <lb ed="X" n="0084a19"/><lb ed="R039" n="0166a18"/>大体。岂能证大体。而说即无说。岂能说即无说。而 <lb ed="X" n="0084a20"/><lb ed="R039" n="0166b01"/>使众生皆归于一实之证耶。经之勝于宝施者。此 <lb ed="X" n="0084a21"/><lb ed="R039" n="0166b02"/>其三也。</p><p xml:id="pX25p0084a2104" cb:place="inline">△四施福劣尘显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084a22"/><lb ed="R039" n="0166b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0084a2201">须菩提。于意云何。三千大千世界所有微尘。是为多 <lb ed="X" n="0084a23"/><lb ed="R039" n="0166b04"/>不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0084a24"/><lb ed="R039" n="0166b05"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说。世界。非世界。是名世界。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0084b" n="0084b"/> <lb ed="X" n="0084b01"/><lb ed="R039" n="0166b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0084b0101"><persName>佛</persName>意谓。须菩提。于汝意中作何见解。前闻持说大 <lb ed="X" n="0084b02"/><lb ed="R039" n="0166b07"/>勝于宝施。得无尙有未能尽信于此者乎。不知持 <lb ed="X" n="0084b03"/><lb ed="R039" n="0166b08"/>说固勝于宝施。勝宝施者。且不必于持说。宝施固 <lb ed="X" n="0084b04"/><lb ed="R039" n="0166b09"/>劣于持说。劣持说者。犹高论其宝施也。试以尘界 <lb ed="X" n="0084b05"/><lb ed="R039" n="0166b10"/>言之。三千大千世界。所有微尘。如是界尘。是为多 <lb ed="X" n="0084b06"/><lb ed="R039" n="0166b11"/>不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0084b0610" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言。须菩提。汝须知有情 <lb ed="X" n="0084b07"/><lb ed="R039" n="0166b12"/>尘界。不同于无情。有情以烦恼为尘。染因为界。无 <lb ed="X" n="0084b08"/><lb ed="R039" n="0166b13"/>情以无记为尘。无记为界。今<persName>如来</persName>说微尘。非宝施 <lb ed="X" n="0084b09"/><lb ed="R039" n="0166b14"/>贪欲果报之烦恼尘。是名无情无分别之无记尘。 <lb ed="X" n="0084b10"/><lb ed="R039" n="0166b15"/>说世界。非宝施迁流隔别之染因界。是名无情无 <lb ed="X" n="0084b11"/><lb ed="R039" n="0166b16"/>分别之无记界。故弥勒云。彼因习烦恼。谓习彼宝 <lb ed="X" n="0084b12"/><lb ed="R039" n="0166b17"/>施之因。而生烦恼也。然则无情尘界。是无分别。比 <lb ed="X" n="0084b13"/><lb ed="R039" n="0166b18"/>诸宝施福德为近。宝施福德既有烦恼。比诸无情 <lb ed="X" n="0084b14"/><lb ed="R039" n="0167a01"/>世界为远。宝施尙劣于尘界。安得不劣于持经。持 <lb ed="X" n="0084b15"/><lb ed="R039" n="0167a02"/>经尙勝于尘界。而岂得不勝于宝施耶。如百姓不 <lb ed="X" n="0084b16"/><lb ed="R039" n="0167a03"/>及宰相。宰相不及天子。天子尙过于宰相。岂得不 <lb ed="X" n="0084b17"/><lb ed="R039" n="0167a04"/>过百姓乎。噫。可无惑矣。经之勝于宝施者。此其四 <lb ed="X" n="0084b18"/><lb ed="R039" n="0167a05"/>也。</p><p xml:id="pX25p0084b1802" cb:place="inline">△五感果離相显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084b19"/><lb ed="R039" n="0167a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0084b1901">须菩提。于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。不也。世 <lb ed="X" n="0084b20"/><lb ed="R039" n="0167a07"/>尊。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说。三十 <lb ed="X" n="0084b21"/><lb ed="R039" n="0167a08"/>二相即是非相。是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084b22"/><lb ed="R039" n="0167a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0084b2201"><persName>如来</persName>意谓。须菩提。于意云何。我适言宝施能生尘 <lb ed="X" n="0084b23"/><lb ed="R039" n="0167a10"/>界。得无施者闻之。将谓我宝施求成<persName>佛</persName>相。岂生烦 <lb ed="X" n="0084b24"/><lb ed="R039" n="0167a11"/>恼。欲以三十二相见法身<persName>如来</persName>乎。且无论住相之 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0084c" n="0084c"/> <lb ed="X" n="0084c01"/><lb ed="R039" n="0167a12"/>福。能成<persName>佛</persName>不。即此三十二相可以见真<persName>如来</persName>否耶。 <lb ed="X" n="0084c02"/><lb ed="R039" n="0167a13"/>汝其言之。以开施者之迷也。乃空生断其不可。复 <lb ed="X" n="0084c03"/><lb ed="R039" n="0167a14"/>究其不可者。以<persName>如来</persName>说三十二相非是法身无为 <lb ed="X" n="0084c04"/><lb ed="R039" n="0167a15"/>之相。是名化身有为之相故也。是知三十二应身 <lb ed="X" n="0084c05"/><lb ed="R039" n="0167a16"/>之<persName>佛</persName>相。尙非无相法身之真<persName>佛</persName>。况著相之施。所成 <lb ed="X" n="0084c06"/><lb ed="R039" n="0167a17"/>转轮之王相乎。转轮之王相尙非三十二应身之 <lb ed="X" n="0084c07"/><lb ed="R039" n="0167a18"/><persName>佛</persName>相。况无相法身之真相乎。如天冠地履之不相 <lb ed="X" n="0084c08"/><lb ed="R039" n="0167b01"/>侔矣。何可见也。今持说此无相之经。不唯能感三 <lb ed="X" n="0084c09"/><lb ed="R039" n="0167b02"/>十二大人之妙相。且能显本有淸净法身之实相。 <lb ed="X" n="0084c10"/><lb ed="R039" n="0167b03"/>其勝宝施为何如哉。故弥勒云。此降伏染福。谓施 <lb ed="X" n="0084c11"/><lb ed="R039" n="0167b04"/>宝之福。是染。持说之福。是净。福中之福。能降彼染。 <lb ed="X" n="0084c12"/><lb ed="R039" n="0167b05"/>经之勝于宝施者。此其五也。</p><p xml:id="pX25p0084c1212" cb:place="inline">△二内财挍量显经 <lb ed="X" n="0084c13"/><lb ed="R039" n="0167b06"/>勝二。初正为挍量。二别显殊勝。</p><p xml:id="pX25p0084c1313" cb:place="inline">初正为挍量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084c14"/><lb ed="R039" n="0167b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0084c1401">须菩提。若有善男子･善女人。以恒河沙等身命佈施。 <lb ed="X" n="0084c15"/><lb ed="R039" n="0167b08"/>若复有人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0084c16"/><lb ed="R039" n="0167b09"/>其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084c17"/><lb ed="R039" n="0167b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0084c1701"><persName>如来</persName>意谓。我以无量世界宝施挍量。不及持说此 <lb ed="X" n="0084c18"/><lb ed="R039" n="0167b11"/>经。是虽过前世界之挍。而终为外财。犹不足以显 <lb ed="X" n="0084c19"/><lb ed="R039" n="0167b12"/>其勝也。若有以恒河沙等身命佈施。则是内非外 <lb ed="X" n="0084c20"/><lb ed="R039" n="0167b13"/>是多非寡。是至为殊勝之福。而殊非恒沙外财之 <lb ed="X" n="0084c21"/><lb ed="R039" n="0167b14"/>可比者矣。宜无有以勝之者矣。不知若复有人。于 <lb ed="X" n="0084c22"/><lb ed="R039" n="0167b15"/>此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。而其福德。 <lb ed="X" n="0084c23"/><lb ed="R039" n="0167b16"/>比此福德。犹为甚多。则持说之勝为何如哉。故弥 <lb ed="X" n="0084c24"/><lb ed="R039" n="0167b17"/>勒云。苦身勝于彼。言住相捨身。犹感苦果。而持说 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0085a" n="0085a"/> <lb ed="X" n="0085a01"/><lb ed="R039" n="0167b18"/>勝彼苦身之行也。</p><p xml:id="pX25p0085a0108" cb:place="inline">△二别显殊勝四。初泣歎深法 <lb ed="X" n="0085a02"/><lb ed="R039" n="0168a01"/>显经勝。二今信得益显经勝。三当信同<persName>佛</persName>显经勝。 <lb ed="X" n="0085a03"/><lb ed="R039" n="0168a02"/>四但闻不动显经勝。</p><p xml:id="pX25p0085a0309" cb:place="inline">初泣歎深法显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085a04"/><lb ed="R039" n="0168a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0085a0401">尔时。须菩提闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0085a05"/><lb ed="R039" n="0168a04"/>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来所得慧 <lb ed="X" n="0085a06"/><lb ed="R039" n="0168a05"/>眼。未曾得闻如是之经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085a07"/><lb ed="R039" n="0168a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0085a0701">当<persName>佛</persName>正挍量时。闻之深解涕泣者。以从首章至此。 <lb ed="X" n="0085a08"/><lb ed="R039" n="0168a07"/>義趣微妙。莫可思量。不解者漠然不动于中。浅解 <lb ed="X" n="0085a09"/><lb ed="R039" n="0168a08"/>者动而不切。今唯智与理冥。境与神会。如久闭囹 <lb ed="X" n="0085a10"/><lb ed="R039" n="0168a09"/>圄。忽承解脱之方。素遭贫乏。乍获摩尼之赐。悽然 <lb ed="X" n="0085a11"/><lb ed="R039" n="0168a10"/>惕然。动于中。发于外。自不觉其喜极而悲深也。又 <lb ed="X" n="0085a12"/><lb ed="R039" n="0168a11"/>伤彼捨命河沙。劣于持说。不达深旨。徒自疲劳。尤 <lb ed="X" n="0085a13"/><lb ed="R039" n="0168a12"/>可悲也。</p><p xml:id="pX25p0085a1304" cb:place="inline">稀有。<persName>世尊</persName>。如是甚深者。正義趣之深解。从 <lb ed="X" n="0085a14"/><lb ed="R039" n="0168a13"/>昔慧眼。未曾得闻者。乃涕泣之真情。是知闻若寻 <lb ed="X" n="0085a15"/><lb ed="R039" n="0168a14"/>常。教或粗浅。感悲流涕。岂不深玄。又庸人流涕。犹 <lb ed="X" n="0085a16"/><lb ed="R039" n="0168a15"/>未可征。善吉伤悲。寧非勝妙。故弥勒云。稀有及上 <lb ed="X" n="0085a17"/><lb ed="R039" n="0168a16"/>義。彼智岸难量。此其勝于身施之别可显者一也。</p> <lb ed="X" n="0085a18"/><lb ed="R039" n="0168a17"/><p xml:id="pX25p0085a1801">△二今信益显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085a19"/><lb ed="R039" n="0168a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0085a1901"><persName>世尊</persName>。若复有人得闻是经。信心淸净。则生实相。当知 <lb ed="X" n="0085a20"/><lb ed="R039" n="0168b01"/>是人。成就第一稀有功德。<persName>世尊</persName>。是实相者。则是非相。 <lb ed="X" n="0085a21"/><lb ed="R039" n="0168b02"/>是故<persName>如来</persName>说名实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085a22"/><lb ed="R039" n="0168b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0085a2201">空生意谓。我今信心淸净。理<anchor xml:id="nkr_note_add_0085a2201" n="0085a2201"/><anchor xml:id="beg0085a2201" n="0085a2201"/>已<anchor xml:id="end0085a2201"/>显矣。若复有人得 <lb ed="X" n="0085a23"/><lb ed="R039" n="0168b04"/>闻是经。即了一切悉皆虚妄。无体可得。唯此般若。 <lb ed="X" n="0085a24"/><lb ed="R039" n="0168b05"/>真实有体。而信心淸净。即此淸净能信之处。二执 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0085b" n="0085b"/> <lb ed="X" n="0085b01"/><lb ed="R039" n="0168b06"/>皆空。二执空处。即是实相。故云即生实相。非更别 <lb ed="X" n="0085b02"/><lb ed="R039" n="0168b07"/>有所生也。又云则是非相者。以体是实相。唯证相 <lb ed="X" n="0085b03"/><lb ed="R039" n="0168b08"/>应。故言非相。是故<persName>如来</persName>说名实相者。假以言显。言 <lb ed="X" n="0085b04"/><lb ed="R039" n="0168b09"/>非实相。岂得一闻实相之名。便生实相之想。而有 <lb ed="X" n="0085b05"/><lb ed="R039" n="0168b10"/>影像以当情乎。故曰是名也。成就第一稀有功德 <lb ed="X" n="0085b06"/><lb ed="R039" n="0168b11"/>者。总之极歎功德之妙。分之。则如前。最上是法身。 <lb ed="X" n="0085b07"/><lb ed="R039" n="0168b12"/>第一是报身。稀有是化身。此三不一不异。而生实 <lb ed="X" n="0085b08"/><lb ed="R039" n="0168b13"/>相者。能成就乎此也。又生实者。以今经有实相故。 <lb ed="X" n="0085b09"/><lb ed="R039" n="0168b14"/>如弥勒云。不同于馀法。不同者。论云。此中有实相。 <lb ed="X" n="0085b10"/><lb ed="R039" n="0168b15"/>馀者非实相。此经勝于身施之别可显者二也。</p><p xml:id="pX25p0085b1019" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0085b11"/><lb ed="R039" n="0168b16"/>三当闻同<persName>佛</persName>显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085b12"/><lb ed="R039" n="0168b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0085b1201"><persName>世尊</persName>。我今得闻如是经典。信解受持不足为难。若当 <lb ed="X" n="0085b13"/><lb ed="R039" n="0168b18"/>来世。後五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。是人 <lb ed="X" n="0085b14"/><lb ed="R039" n="0169a01"/>则为第一稀有。何以故。此人无我相･人相･众生相･寿 <lb ed="X" n="0085b15"/><lb ed="R039" n="0169a02"/>者相。所以者何。我相即是非相。人相･众生相･寿者相。 <lb ed="X" n="0085b16"/><lb ed="R039" n="0169a03"/>即是非相。何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>告须菩 <lb ed="X" n="0085b17"/><lb ed="R039" n="0169a04"/>提。如是。如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085b18"/><lb ed="R039" n="0169a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0085b1801">文分三节。初标･次释･三印。</p><p xml:id="pX25p0085b1811" cb:place="inline">我今得闻等者。以我为 <lb ed="X" n="0085b19"/><lb ed="R039" n="0169a06"/>罗汉。亲禀<persName>佛</persName>言。信解受持。不足为难。当来恶世。去 <lb ed="X" n="0085b20"/><lb ed="R039" n="0169a07"/>圣时遥。览<persName>佛</persName>遗言。信解法空。领受任持。依解起行。 <lb ed="X" n="0085b21"/><lb ed="R039" n="0169a08"/>深足为稀有耳。</p><p xml:id="pX25p0085b2107" cb:place="inline">即征其所以便名稀有者何耶。释 <lb ed="X" n="0085b22"/><lb ed="R039" n="0169a09"/>云。以信解受持。必无我等诸相。故名稀有也。</p><p xml:id="pX25p0085b2218" cb:place="inline">又征。 <lb ed="X" n="0085b23"/><lb ed="R039" n="0169a10"/>谓我等诸相何故必欲无耶。释云。以我苗法根。体 <lb ed="X" n="0085b24"/><lb ed="R039" n="0169a11"/>是心心所法。全一虚妄非相。本无妄有。故须无也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0085c" n="0085c"/> <lb ed="X" n="0085c01"/><lb ed="R039" n="0169a12"/><p xml:id="pX25p0085c0101">又复征云。以何義故。无有我法之相。便名第一希 <lb ed="X" n="0085c02"/><lb ed="R039" n="0169a13"/>有。释意云。有相名凡。无相名圣。我法二相。尽收一 <lb ed="X" n="0085c03"/><lb ed="R039" n="0169a14"/>切。我法既空。空相亦空。離一切相。即名诸<persName>佛</persName>。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0085c04"/><lb ed="R039" n="0169a15"/>岂非第一稀有耶。</p><p xml:id="pX25p0085c0408" cb:place="inline">如是如是者。谓从闻法悲啼。信 <lb ed="X" n="0085c05"/><lb ed="R039" n="0169a16"/>生实相。对彰难易。我法兼亡。直至相尽名<persName>佛</persName>。语语 <lb ed="X" n="0085c06"/><lb ed="R039" n="0169a17"/>真诚。言言见谛。故<persName>佛</persName>重言以印其至当也。是则解 <lb ed="X" n="0085c07"/><lb ed="R039" n="0169a18"/>持離相。即名为<persName>佛</persName>。此经勝于身施之别可显者三 <lb ed="X" n="0085c08"/><lb ed="R039" n="0169b01"/>也。</p><p xml:id="pX25p0085c0802" cb:place="inline">△四但闻不动显经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085c09"/><lb ed="R039" n="0169b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0085c0901">若复有人。得闻是经。不惊･不怖･不畏。当知是人甚为 <lb ed="X" n="0085c10"/><lb ed="R039" n="0169b03"/>稀有。何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说。第一波罗蜜。非第一波 <lb ed="X" n="0085c11"/><lb ed="R039" n="0169b04"/>罗蜜。是名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085c12"/><lb ed="R039" n="0169b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0085c1201">此甚言信经者之难得。复究其所以难也。意以此 <lb ed="X" n="0085c13"/><lb ed="R039" n="0169b06"/>经深玄微妙。但能闻不惊怖。<anchor xml:id="nkr_note_add_0085c1301" n="0085c1301"/><anchor xml:id="beg0085c1301" n="0085c1301"/>已<anchor xml:id="end0085c1301"/>甚稀有。况信解受 <lb ed="X" n="0085c14"/><lb ed="R039" n="0169b07"/>持乎。惊者如行未由之路。愕然而怪。非处生惧也。 <lb ed="X" n="0085c15"/><lb ed="R039" n="0169b08"/>怖者如自念言何为至此。或进或退。疑莫能决也。 <lb ed="X" n="0085c16"/><lb ed="R039" n="0169b09"/>畏者一向怕怖。或反而不进。或一向发狂。以至堕 <lb ed="X" n="0085c17"/><lb ed="R039" n="0169b10"/>坑落堑。其心毕竟生于惊怖也。良以人天教中说 <lb ed="X" n="0085c18"/><lb ed="R039" n="0169b11"/>有。小乘教中说空。是昔日曾由之路也。空有双非。 <lb ed="X" n="0085c19"/><lb ed="R039" n="0169b12"/>中道实相。曾未经历。今忽闻之。从昔日执著之流。 <lb ed="X" n="0085c20"/><lb ed="R039" n="0169b13"/>皆愕然而惊。凛然而怖。莫能前进。从此堕凡夫之 <lb ed="X" n="0085c21"/><lb ed="R039" n="0169b14"/>坑。二乘之堑。菩提永失矣。若不生惊怖。则必向菩 <lb ed="X" n="0085c22"/><lb ed="R039" n="0169b15"/>提。寧不甚为稀有哉。</p><p xml:id="pX25p0085c2209" cb:place="inline">然又究其所以为稀有者。以 <lb ed="X" n="0085c23"/><lb ed="R039" n="0169b16"/>此经是诸波罗蜜中之第一故。第一者。六波罗蜜 <lb ed="X" n="0085c24"/><lb ed="R039" n="0169b17"/>中。般若最勝。三身之中。法身最勝。六度若无般若。 <pb ed="X" xml:id="X25.0475.0086a" n="0086a"/> <lb ed="X" n="0086a01"/><lb ed="R039" n="0169b18"/>则在因无破惑之功。在果无法身之德。唯般若能 <lb ed="X" n="0086a02"/><lb ed="R039" n="0170a01"/>得法身。则般若是法身之因。故名第一。又云非第 <lb ed="X" n="0086a03"/><lb ed="R039" n="0170a02"/>一者。约本体離言说相故。又云是名第一者。以名 <lb ed="X" n="0086a04"/><lb ed="R039" n="0170a03"/>字约言说相故。盖欲人因名会体。不可如名言以 <lb ed="X" n="0086a05"/><lb ed="R039" n="0170a04"/>生分别想也。是则经既第一。信者岂不第一。今但 <lb ed="X" n="0086a06"/><lb ed="R039" n="0170a05"/>闻而不惊不怖。虽未即信。亦必终归于信也。法身 <lb ed="X" n="0086a07"/><lb ed="R039" n="0170a06"/>淸净之因。良在于此。故弥勒云。大因及淸净。福中 <lb ed="X" n="0086a08"/><lb ed="R039" n="0170a07"/>勝福德。</p><p xml:id="pX25p0086a0804" cb:place="inline">又亦可从譬如有人身如<name role="" type="person">须弥山</name>王以下 <lb ed="X" n="0086a09"/><lb ed="R039" n="0170a08"/>至此。二番挍量。九次显勝。皆各是一義。而未的出 <lb ed="X" n="0086a10"/><lb ed="R039" n="0170a09"/>其勝之根由。今与前文总为勝因亦可也。此其勝 <lb ed="X" n="0086a11"/><lb ed="R039" n="0170a10"/>于身施之别可显者四也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a12"/><lb ed="R039" n="0170a11"/> <lb ed="X" n="0086a13"/><lb ed="R039" n="0170a12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经鎞卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0071a1201" to="#end0071a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0072a0101" to="#end0072a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0072a0601" to="#end0072a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0073a0401" to="#end0073a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0073a0402" to="#end0073a0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0073a2001" to="#end0073a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0073b0101" to="#end0073b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0073b1201" to="#end0073b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0074a0401" to="#end0074a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0074a1201" to="#end0074a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0074a1301" to="#end0074a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0074a1701" to="#end0074a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0074a2301" to="#end0074a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0074a2302" to="#end0074a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0074b0601" to="#end0074b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0075a1201" to="#end0075a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0075a2001" to="#end0075a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0075b1201" to="#end0075b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0075b1202" to="#end0075b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0076a0601" to="#end0076a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0076a1801" to="#end0076a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0076b0601" to="#end0076b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0077a1401" to="#end0077a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0077a1801" to="#end0077a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0077a2301" to="#end0077a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0077b0801" to="#end0077b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0077b1001" to="#end0077b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0078a0301" to="#end0078a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0078c0401" to="#end0078c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0078c0901" to="#end0078c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0079c0101" to="#end0079c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0079c0201" to="#end0079c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0080a0801" to="#end0080a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0080b1801" to="#end0080b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0080c1301" to="#end0080c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0081a2301" to="#end0081a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0081b0401" to="#end0081b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">须</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0081b0701" to="#end0081b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0081c0301" to="#end0081c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0081c1301" to="#end0081c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0081c1302" to="#end0081c1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0083a0501" to="#end0083a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0083a1001" to="#end0083a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0083b2201" to="#end0083b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0084a0401" to="#end0084a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0085a2201" to="#end0085a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0085c1301" to="#end0085c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0080001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0080001">未疑末</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0071a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0071a1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0072a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0072a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0072a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0072a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0073a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0073a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0073a0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0073a0402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0073a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0073a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0073b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0073b0101">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0073b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0073b1201">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0074a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0074a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0074a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0074a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0074a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0074a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074a2302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0074b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0074b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0075a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0075a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0075a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0075a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0075b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0075b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0075b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0075b1202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0076a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0076a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0076a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0076a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0076b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0076b0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0077a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0077a1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0077a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0077a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0077a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0077a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0077b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0077b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0077b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0077b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0078a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0078a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0078c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0078c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0078c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0078c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0079c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0079c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0079c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0079c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0080a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0080a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0080b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0080b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0080c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0080c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0081a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0081b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081b0401">须【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0081b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0081c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0081c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0081c1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081c1302">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0083a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0083a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0083a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0083a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0083b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0083b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0084a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0084a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0085a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0085c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>